PFASs jako przykład antropogenicznych, szkodliwych związków chemicznych obecnych w ściekach komunalnych / PFASs as an example of anthropogenic, harmful chemical compounds present in municipal wastewater

Bartosz Wadiak ORCID ID1 *, Joanna Czarnota ORCID ID2, Adam Masłoń ORCID ID2

Afiliacja:

1 Szkoła Doktorska Politechniki Rzeszowskiej
2 Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury, Politechnika Rzeszowska
* Kontakt / Correspondence: askalucz@prz.edu.pl


DOI: 10.65545/GWITS.2026.03.03, GWiTS 3/2026, marzec 2026

Pobierz PDF (Open Access)

Streszczenie:
Poli- lub perfluorowane substancje alkilowane (z ang. per- and polyfluoroalkyl substances, PFASs) to szeroka grupa związków chemicznych, syntezowana chemicznie od lat czterdziestych ubiegłego stulecia, która znalazła szerokie zastosowanie w życiu codziennym człowieka oraz różnych gałęziach przemysłu. Inertność implikuje trwałość cząsteczek tej grupy zanieczyszczeń, co prowadzi do ich akumulacji w środowisku oraz obecności w wielu obszarach związanych z codziennym funkcjonowaniem człowieka, np. w ściekach komunalnych. Badania na przestrzeni lat wykazały wysoką toksyczność PFASs dla organizmów żywych oraz trudności w ich usuwaniu. W pracy przedstawiono charakterystykę PFASs, ich wpływ na organizmy żywe, sposoby analizy jakościowej i ilościowej tych związków, a także zwrócono uwagę na ich występowanie w ściekach komunalnych.

Słowa kluczowe: pPFASs, ścieki komunalne, skażenie środowiska, oddziaływanie na człowieka

Abstract:
Poly- or perfluoroalkyl substances (PFASs) are a broad group of chemical compounds, chemically synthesized since the 1940s, which have found wide application in everyday human life as well as in various branches of industry. Their inertness implies the persistence of molecules in this group of pollutants, leading to their accumulation in the environment and presence in many areas, including municipal wastewater. Research over the years has demonstrated the high toxicity of PFASs to living organisms and the difficulties associated with their removal. This paper presents the characteristics of PFASs, their impact on living organisms, methods for qualitative and quantitative analysis of these compounds, and emphasizes their occurrence in municipal wastewater.

Keywords: PFASs, municipal wastewater, environmental contamination, impact on humans