Elżbieta Durlej, Anna Sowiżdżał
DOI: 10.15199/17.2025.9.5, GWiTS 9/2025, wrzesień 2025
Pobierz PDF (Open Access)
Streszczenie:
Celem niniejszej pracy jest przedstawienie wybranych aspektów występowania oraz wykorzystania wód leczniczych w Sudetach, ze szczególnym uwzględnieniem uzdrowiska Lądek-Zdrój jako reprezentatywnego przykładu. Omówiono uwarunkowania geologiczne sprzyjające obecności wód leczniczych w regionie, ich typologię, genezę oraz parametry fizykochemiczne. Przeanalizowano również aktualny stan eksploatacji i zastosowania wód w balneoterapii, z podkreśleniem ich znaczenia w leczeniu różnych schorzeń. Szczególną uwagę poświęcono cechom hydrogeologicznym i składowi chemicznemu wód lądeckich, które ze względu na obecność radonu, fluoru i siarkowodoru mają szerokie zastosowanie lecznicze. Wnioski wskazują na wysokie znaczenie gospodarcze i terapeutyczne zasobów wód leczniczych Sudetów oraz potrzebę ich zrównoważonego wykorzystania.
Słowa kluczowe: Sudety, wody lecznicze, Lądek-Zdrój, balneoterapia, geologia, hydrogeologia
Abstract:
The aim of this paper is to present selected aspects of the occurrence and utilization of medicinal waters in the Sudetes, with a particular focus on the spa town of Lądek-Zdrój as a representative example. The study discusses geological conditions favoring the presence of medicinal waters, their typology, origin, and physicochemical parameters. It also analyzes the current state of exploitation and the use of these waters in balneotherapy, emphasizing their relevance in the treatment of various diseases. Special attention is given to the hydrogeological features and chemical composition of the waters in Lądek-Zdrój, which due to the presence of radon, fluoride, and hydrogen sulfide are widely applied in therapeutic practices. The conclusions highlight the economic and medical significance of Sudetes’ medicinal waters and the importance of their sustainable use.
Keywords: Sudetes, medicinal waters, Lądek-Zdrój, balneotherapy, geology, hydrogeology
Bibliografia
[1] Ciężkowski Maciej. 1967.„Stężenie radonu w wodzie ze źródła „Jerzy” w Lądku Zdroju w czasie jej transportu magazynowania. Problemy Uzdrowiskowe: 68-73.
[2] Ciężkowski Wojciech.1980. „Hydrogeologia i hydrochemia wód termalnych Lądka Zdroju”. Problemy Uzdrowiskowe:125 – 193.
[3] Ciężkowski Wojciech. 1983. ”Wody termalne Lądka Zdroju”.
[W:] II Ogólnopol. Symp. Współczesne Problemy Hydrogeologii Regionalnej, Lądek Zdrój :30–40.
[4] Ciężkowski Wojciech.1990. ”Studium hydrogeochemii wód leczniczych Sudetów polskich”. (Prace Naukowe Instytutu Geotechniki Politechniki Wrocławskiej 60).
[5] Ciężkowski Wojciech, Ciekot Bogdan, Liber – Makowska Elżbieta, Ogórek Anna. 2011. „Charakterystyka warunków występowania eksploatacji wód termalnych Lądka Zdroju” Technika Poszukiwań Geologicznych Geotermia, Zrównoważony Rozwój (1 – 2): 61-68.
[6] Ciężkowski Wojciech, Marszałek Henryk, Wąsik Mirosław. 2011.” Metody badawcze w poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż wód termalnych w sudeckim regionie geotermalnym” Technika Poszukiwań Geologicznych Geotermia, Zrównoważony Rozwój (1 – 2):52, 56.
[7] Kiełczawa Barbara. 2013. „Charakterystyka hydrochemiczna wód termalnych Lądka-Zdroju”. Technika Poszukiwań Geologicznych, Geotermia, Zrównoważony Rozwój 52 (2):105–116.
[8] Kiełczawa Barbara, Liber – Makowska Elżbieta. 2017. „Warunki geotermiczne rejonu Lądka – Zdroju” Technika Poszukiwań Geologicznych. 56(2): 105-115.
[9] Kochański Jan Wiesław. 1978. ”Lecznicze zastosowanie radonu-222 w Uzdrowisku Lądek”. Problemy Uzdrowiskowe: 47–67.
[10] Liber – Makowska Elżbieta. 2011. ”Dynamiczne oddziaływanie pomiędzy ujęciami wód termalnych Lądka – Zdroju”. Technika Poszukiwań Geologicznych Geotermia, Zrównoważony Rozwój (1 – 2) 71.
[11] Liber – Makowska Elżbieta, Kiełczawa Barbara. 2017. ”Charakterystyka wybranych parametrów złożowych termalnych wód leczniczych Lądka- -Zdroju”. 56 (2): 117 – 130.
[12] Liber – Makowska Elżbieta, Kiełczawa Barbara. 2017. „Charakterystyka wybranych parametrów złożowych termalnych wód leczniczych Lądka-Zdroju”, Technika Poszukiwań Geologicznych.56 (2):117-130.
[13] Metryka-Telka Monika, Agnieszka Dołhańczuk-Śródka, Robert Kowalik, Marta Styś-Maniara, Jarosław Gawdzik. 2025. ”Wpływ budowy geologicznej na aktywność 222Rn w wodzie. ”Gaz,Woda i Technika Sanitarna (1):17 – 18.
[14] Paczyński Bronisław, Sadurski Andrzej (red.). 2007.” Hydrogeologia regionalna Polski”, PIG, Warszawa, t II, (str. 30,31, 57 – 61, 76).
[15] Przylibski Tadeusz Andrzej, Adamczyk – Lorenc Anna, Żak Stanisław, Obszary Występowania potencjalnie leczniczych wód radonowych w Sudetach (Część II) (str.130).
[16] Stupnicka Ewa., 2007, Geologia regionalna Polski, WUW, Warszawa: 61 – 65.