Ewa Szatyłowicz, Szymon Juraszek, Marlena Chrabołowska, Anna Siemieniuk
DOI: 10.15199/17.2025.7-8.5, GWiTS 7-8/2025, lipiec-sierpień 2025
Pobierz PDF (Open Access)
Streszczenie:
Artykuł ocenia jakość powietrza w górskiej gminie Rajcza w Polsce, koncentrując się na zanieczyszczeniu pyłami zawieszonymi (PM2.5 i PM10) w okresie od września do grudnia 2023 roku. Podkreśla, że choć rozwój przemysłowy poprawił jakość życia, to przyczynił się również do poważnych problemów środowiskowych, takich jak zanieczyszczenie powietrza, zwłaszcza przez PM2.5 i PM10, które stanowią zagrożenie dla zdrowia. Analiza jakości powietrza uwzględnia sezonowe zmiany i wpływ warunków meteorologicznych, głównie temperatury i wilgotności, na stężenie PM. Wskazuje lokalne źródła ogrzewania i ruch drogowy jako kluczowe czynniki przyczyniające się do zanieczyszczenia w gminie. Badanie podkreśla znaczenie monitorowania jakości powietrza w celu ochrony zdrowia publicznego i środowiska, opowiadając się za działaniami mającymi na celu redukcję emisji i poprawę jakości powietrza.
Słowa kluczowe: zanieczyszczenie powietrza, ochrona atmosfery, pył zawieszony, tereny górskie, jakość powietrza.
Abstract:
The article assesses air quality in the mountainous Rajcza commune in Poland, focusing on particulate matter (PM2.5 and PM10) pollution from September to December 2023. It highlights that while industrial development has improved life, it has also led to significant environmental problems like air pollution, especially from PM2.5 and PM10, which pose health risks. The study analyzes air quality, noting seasonal variations and the influence of meteorological conditions, mainly temperature and humidity, on PM concentrations. It identifies local heating sources and traffic as key contributors to pollution in the commune. The study underscores the importance of monitoring air quality to protect public health and the environment, advocating for measures to reduce emissions and improve air quality.
Keywords: air pollution, atmosphere protection, suspended dust, mountainous areas, air quality.
Bibliografia
[1] Angaye T. C. 2018. „Assessment of the fate and intensity of particulate matter associated with playgrounds in traffic-congested areas of Yenagoa metropolis, Nigeria”. MOJ Toxicology 4 (6).
[2] Han Y., Zhang Q., Li V. O. K., Lam J. C. K. 2022. „Deep-air: a hybrid CNN-LSTM framework for air quality modeling in metropolitan cities”7, IEEE Access 10, 1-24.
[3] Hime N. J., Marks G. B., Cowie C. T. 2018. „A Comparison of the Health Effects of Ambient Particulate Matter Air Pollution from Five Emission Sources”. International Journal of Environmental Research and Public Health 8;15(6):1206.
[4] Kleczkowski P. 2020. „Smog w Polsce, przyczyny, skutki, przeciwdziałanie”. Wydawnictwo PWN, Warszawa.
[5] Kostrz M., Satora P. 2017. „The Compounds Responsible for Air Pollution”. Ecological Engineering & Environmental Technology 18(6), 89-95.
[6] Krzeszowiak J., Pawlas K. 2018. „Pył zawieszony (PM2,5 oraz PM10), właściwości oraz znaczenie epidemiologiczne ekspozycji krótko-i długookresowej dla chorób układu oddechowego oraz krążenia”. Medycyna Środowiskowa – Environmental Medicine 18(2), 66-73.
[7] Lepeule J., Laden F., Dockery D. W., Schwartz J. 2012. „Chronic exposure to fine particles and mortality: an extended follow-up of the harvard six cities study from 1974 to 2009”. Environmental Health Perspectives 120 (7): 965-970.
[8] Lis A., Ujma A. 2016. „Redukcja emisji pyłów zawieszonych w wyniku poprawy izolacyjności cieplnej przegród i zmiany nośnika energii”. Budownictwo o Zoptymalizowanym Potencjale Energetycznym nr 1(17), 47-54.
[9] Rong Z., Erkin N., Chen Y., Bake B. 2024. „Analysis of annual average daily concentration of PM2.5 particles in Rumqi and prediction of average daily concentration in the next 5 years based on time series model”. Second International Conference on Environmental Remote Sensing and Geographic Information Technology (ERSGIT 2023) 4.
[10] Sala S., Zinko I. 2010. „Wybrane problemy zanieczyszczeń powietrza”. Rocznik Świętokrzyski. Seria B. Nauki Przyrodnicze. Kieleckie Towarzystwo Naukowe 31, 74-83.
[11] Sun Y., Ren G., Liu Y., Liu J., Li Y., Lu A., Ding H. 2023. „Mineral composition and photochemical reactivity of suspended particulate matters in the euphotic zones of China’s nearshore and estuarine regions”. Minerals 13 (4): 552.
[12] Tian X., Cui K., Sheu H., Hsieh Y., Yu F. 2021. „Effects of rain and snow on the air quality index, PM2.5 levels, and dry deposition flux of PCDD/ Fs”. Aerosol and Air Quality Research 21 (8): 210158.
[13] Urząd Gminy Rajcza. 2020. „Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rajcza na lata 2020-2023 z perspektywą do roku 2026”. Załącznik do uchwały Nr XXII/142/2020 Rady Gminy Rajcza z dnia 29 maja 2020 r.
[14] Urząd Gminy Rajcza. 2023. „Raport o stanie Gminy Rajcza za 2022 rok”.
[15] Wellenius G. A., Bateson T. F., Mittleman M. A., Schwartz J. 2005. „Particulate air pollution and the rate of hospitalization for congestive heart failure among medicare beneficiaries in Pittsburgh, Pennsylvania”. American Journal of Epidemiology 161 (11): 1030-1036.
[16] Wielgosiński G., Zarzycki R. 2018. „Technologie i procesy ochrony powietrza”. Wydawnictwo PWN, Warszawa.
[17] Zhan C., Xie M., Lu H., Liu B., Wu Z., Wang T., Li S. 2023. „Impacts of urbanization on air quality and the related health risks in a city with complex terrain”. Atmospheric Chemistry and Physics 23 (1): 771-788.