Afiliacja:
1 Państwowa Akademia Nauk Stosowanych im. Ignacego Mościckiego w Ciechanowie
* Kontakt / Correspondence: wojciech.kramarek@pansim.edu.pl
DOI: 10.15199/17.2025.11.2, GWiTS 11/2025, listopad 2025
Pobierz PDF (Open Access)
Streszczenie: Bezpieczeństwo energetyki jądrowej jest oceniane przez trzy parametry: możliwość poważnych awarii z powodów technicznych oraz z powodu działalności ludzkiej, wytwarzanie odpadów radioaktywnych, niebezpieczeństwo rozprzestrzenianie broni jądrowych. Każda maszyna (obiekt) lub instalacja przemysłowa jest wyposażona w układ sterowania technologicznego (BPCS – Basic Process Control System) pozwalający na jej normalną pracę Ponadto obiekt musi być wyposażony w układ sterowania odpowiedzialny za bezpieczeństwo (SIS, Safety Instrumented Systems,) który odpowiada za bezpieczne zachowanie obiektu nawet w sytuacjach awaryjnych. Zadaniem systemów bezpieczeństwa jest eliminowanie możliwości powstania niebezpiecznych sytuacji oraz w przypadku ich zaistnienia kontrola powstałego hazardu i ryzyka. Ocena bezpieczeństwa projektu elektrowni jądrowej oraz wyrażenie zgody na jej pracę należy do obowiązków właściwych krajowych rządowych agencji. Chociaż elektrownie jądrowe są tak projektowane, aby były bezpieczne w czasie pracy oraz w przypadku awarii, nie można wykluczyć powstania sytuacji niebezpiecznych. Agencje rządowe są odpowiedzialne za zapewnienie warunków bezpiecznej pracy elektrowni oraz podejmowanie działań minimalizujących radiologiczne skutki możliwego sabotażu. Zacytowane przepisy dotyczą szczególnie obiektów energetyki jądrowej jako obiektów stwarzających duże zagrożenia.
Słowa kluczowe: reaktory nuklearne, reaktory uranowe i torowe, bezpieczeństwo, systemy bezpieczeństwa pasywne i aktywne, normowanie europejskie i światowe
Abstract:
The safety of nuclear energy is assessed based on three parameters: the potential for serious accidents due to technical reasons and human activity, the generation of radioactive waste, danger of nuclear proliferation. Each machine (facility) or industrial installation is equipped with a technological control system (BPCS – Basic Process Control System) enabling its normal operation. Furthermore, the facility must be equipped with a safety control system (SIS, Safety Instrumented Systems), which ensures the facility’s safe operation even in emergency situations. The purpose of safety systems is to eliminate the possibility of hazardous situations and, if they do occur, to control the resulting hazards and risks. Assessing the safety of a nuclear power plant design project and authorizing its operation is the responsibility of the relevant national government agencies. Although nuclear power plants are designed to be safe during operation and in the event of a failure, the occurrence of dangerous situations cannot be ruled out. Government agencies are responsible for ensuring safe operation of power plants and taking measures to minimize the radiological consequences of possible sabotage. The regulations quoted above apply particularly to nuclear power plants as they pose a high risk.
Keywords: nuclear reactors, uranium and thorium reactors, safety, active and passive safety systems, European and world standards
Bibliografia
[1] DOYLE, et., al. 2016“Highly Reliable Nuclear Power for Mission Critical Applications,” Proc. ICAPP.
[2] IAEA TECDOC SERIE:Lessons Learned in Regulating Small Modular Reactors. Internet
[3] Internet; https://www.westinghousenuclear.com/energy-systems/evinci-microreactor
[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia-class_submarine
[5] https://www.iaea.org/newscenter/news/what-are-small-modular-reactors-smrs
[6] https://en.wikipedia.org/wiki/Bruce_Nuclear_Generating_Station#/media/File:Bruce-Nucle
[7] http://atom.edu.pl/index.php/bezpieczenstwo/zabezpieczenia-przed-awaria.html
[8] https://www.gevernova.com/nuclear/carbon-free-power/bwrx-300-small-modula-reactor
[9] https://en.wikipedia.org/wiki/Small_modular_reactor
[10] http://www.nuscalepower.com/ot-How-NuScale-Technology-Works.php
[11] https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/8731698
[12] http://www.ncbj.edu.pl/nupex/G.html
[13] https://nuclear.mcmaster.ca/resources/how
[14] https://en.wikipedia.org/wiki/Control_rod
[15] https://pl.wikipedia.org/wiki/Wysokotemperaturowy_reaktor_ch%C5%82odzony_gazem
[16] Kramarek W., Sałaciński T., 2013. „Podstawowe zagadnienia bezpieczeństwa elektrowni jądrowej” Przegląd Techniczny nr 21,22, 23,24.
[17] Kramarek W., 2016. ”Warunki bezpiecznej pracy elektrowni jądrowej,” Mechanik, styczeń.
[18] „Mikroreaktory”. Laboratorium Narodowe Idaho. Źródło 21.11.2020.
[19] Reyes, Ingersoll: NuScale Power Plant Resilience Studies Trans. Am. Nucl.Soc, 118, Philadelphia, PA.
[20] Safety Classification of Passive Nuclear Power Plant Electrical Systems Topical Report. TR-0815-16497-NP-A. Rev. 1.
[21] What is a Nuclear Microreactor?”, Office of Nuclear Energy, Feb. 26, 2021