Afiliacja:
1 Państwowa Akademia Nauk Stosowanych im. Ignacego Mościckiego w Ciechanowie
* Kontakt / Correspondence: wojciech.kramarek@pansim.edu.pl
DOI: 10.15199/17.2025.12.6, GWiTS 12/2025, grudzień 2025
Pobierz w PDF (Open Access)
Streszczenie:
Unia Europejska uznaje bezpieczeństwo ludzkie w środowisku pracy jako główny priorytet. Aby zmniejszyć udział wypadków w pracy, EU wydała szereg aktów prawnych powiązanych z zagadnieniami bezpiecznej pracy maszyn i instalacji. Uchwalone przepisy wymagają projektowania, wyprodukowania i użytkowania na terenie EU tylko bezpiecznych obiektów technicznych, nie zagrażających ludziom oraz środowisku. Obiekty techniczne, ze względu na potencjalne zagrożenia, muszą być zabezpieczone układami bezpieczeństwa, niezależnymi od układów sterujących produkcją. Układy te w sytuacjach zagrożeń ludzi i obiektów technicznych powinny zacząć działać i doprowadzić do zminimalizowania wytworzonego ryzyka. Układy bezpieczeństwa mogą w pewnych sytuacjach okazać się zawodne i nie zadziałać prawidłowo. Stopień niezawodności ich działania można zwiększyć przez odpowiednią rozbudowę tych układów. Poziom rozbudowy układów, odpowiedzialnych za bezpieczeństwo (SIS), zależy od poziomu ryzyka tworzonego przez obiekty. Im większe zagrożenia tym musi być większa niezawodność systemów bezpieczeństwa oraz lepiej rozbudowane poziomy ochronne.
Słowa kluczowe: proces, bezpieczeństwo procesu, systemy i układ bezpieczeństwa, układy sterowania, normowanie międzynarodowe i europejskie, dyrektywy Seveso, Inspekcja ochrony środowiska, normy 61508 oraz 61511
Abstract:
The European Union recognizes human safety in the workplace as a top priority. To reduce the incidence of occupational accidents, the EU has issued a number of legal acts related to the safe operation of machinery and installations. The regulations require the design, production, and use within the EU of only safe technical facilities that do not pose a threat to people or the environment. Due to potential threats, technical facilities must be protected by safety systems independent of production control systems. These systems should be activated in situations where people or technical facilities are at risk, minimizing the resulting risk. Safety systems may, in certain situations, prove unreliable and fail to function properly. Their operational reliability can be improved by appropriately upgrading these systems. The level of development of safety systems (SIS) depends on the level of risk posed by the facilities. The greater the risks, the greater the reliability of safety systems and the more extensive the protection levels required.
Keywords: process, safety of process, safety control, control systems, international and Europeans standards, Seveso directives, Inspection of environmental protection, Standards 61508 and 61511
LITERATURA
[1] Bezpieczeństwo procesów przemysłowych. http://www.industrial-monitor.pl/informacje/bezpieczeństwo/3031
[2] Dyrektor ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa, „Katastrofa we Flixborough: raport sądu śledczego”, HMSO, ISBN 0113610750, 1975.
[3] Dyrektywa Seveso II, art. 8 zatytułowany „Efekt domina”.
[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Gas_flare55https://pl.wikipedia.org/wiki/Proces_technologiczny
[5] https://www.pilz.com/pl-PL/services/machinery-safety/risk – assessment
[6] http://www.endress.home.pl
[7] https://www.realpars.com/blog/safety-instrumented-system. What Is a Safety Instrumented System?
[8] http://www.schmersal.pl Industrial_safety_systems
[9] https://ammoniaknowhow.com/safety-instrumented-systems-sis-in-nitrogen-plants/
[10] Kramarek W. 2012. „Strategia bezpieczeństwa maszyn i instalacji”, Journal of machine engineering, Wrocław.
[11] Kramarek W.2015.” Konstrukcje wewnętrznie bezpieczne” Mechanik, nr 4/2015.
[12] Kramarek W., Szulewski P. 2012. „Systemy bezpieczeństwa współczesnych maszyn i urządzeń technologicznych” Journal of machine engineering, Wrocław.
[13] Kramarek W., Sałaciński T.2013. „Bezpieczeństwo elektrowni jądrowej (1)”, Przegląd Techniczny, polski, 24-25/2013, ISSN 0137-8783, pp. 20-30.
[14] Kramarek W.2016.” Zagadnienia bezpieczeństwa elektrowni jądrowej”, Mechanik, (2):125-128.
[15] Kramarek W.2016. „Proces, bezpieczeństwo procesu, systemy i układy bezpieczeństwa, układy sterowania” Przegląd spawalnictwa nr 6/2016, PL ISSN 0033-2364
[16] 15. Kramarek W., Śniegulska-Grądzka D. 2018.” Bezpieczeństwo na wielu poziomach” Chemia przemysłowa, 5/2018 ISSN 1734-8013
[17] 16. Kramarek W., Śniegulska-Grądzka D.2018 „Niebezpieczna maszyna”, Chemia przemysłowa, 3-4 2018 ISSN 1734-8013.
[18] Product Bulletin 2019 57.1:001 July 2019 Fischer.com
[19] Leszek Czepirski, Technologia Chemiczna, wykład 1/2010, Akademia Górniczo –Hutnicza, Wydział Energetyki i Paliw (pol.)
[20] https://www.abhisam.com/what-is-a-safety-instrumented-function