{"id":4009,"date":"2026-09-28T10:17:13","date_gmt":"2026-09-28T10:17:13","guid":{"rendered":"https:\/\/gwits.pl\/?p=4009"},"modified":"2026-10-11T21:32:45","modified_gmt":"2026-10-11T21:32:45","slug":"1065545gwits20260905","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gwits.pl\/en\/1065545gwits20260905\/","title":{"rendered":"Analiza strat wody w sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice wed\u0142ug wytycznych AWWA \/ Water loss analysis in the water supply network of the Proszowice Municipality according to AWWA guidelines"},"content":{"rendered":"\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><a href=\"https:\/\/orcid.org\/0009-0001-8662-998X\">\u0141ukasz Michalik <\/a>,<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" class=\"wp-image-2724\" style=\"width: 16px\" src=\"http:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/ORCID.png\" alt=\"ORCID ID\"><sup>1<\/sup><\/em>* <em> Jaros\u0142aw Bajer<sup>2<\/sup> <\/em><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Afiliacja<\/summary>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sup>1<\/sup> Szko\u0142a Doktorska \u2013 In\u017cynieria \u015brodowiska, g\u00f3rnictwo i energetyka, Politechnika Krakowska<br><sup>2<\/sup> Wydzia\u0142 In\u017cynierii \u015arodowiska i Energetyki, Politechnika Krakowska <br>* Kontakt \/ Correspondence: <a href=\"mailto:lukasz.michalik@doktorant.pk.edu.pl\">lukasz.michalik@doktorant.pk.edu.pl<\/a><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>DOI: <strong>10.65545\/GWITS.2026.09.05<\/strong>, GWiTS 9\/2026, wrzesie\u0144 2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Pobierz PDF<\/a> (Open Access)<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Streszczenie:<\/strong><br>Zasoby wodne Polski staj\u0105 si\u0119 w wyniku zmian klimatycznych coraz bardziej ograniczone. Powy\u017cszy fakt pot\u0119guje wyzwanie stoj\u0105ce przed przedsi\u0119biorstwami wodoci\u0105gowymi w Polsce, jakim jest staranie o popraw\u0119 nieefektywnego cz\u0119sto rozprowadzania wody, wynikaj\u0105cego z istniej\u0105cych nieszczelno\u015bci sieci dystrybucyjnych. W zasadniczej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u przedstawiono analiz\u0119 strat wody w sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w latach 2019\u20132024, przeprowadzon\u0105 przy pomocy programu \u201eFWAS\u201d w oparciu o wytyczne Ameryka\u0144skiego Stowarzyszenia Wodoci\u0105g\u00f3w AWWA (American Water Works Association). Wyniki wykaza\u0142y zmienno\u015b\u0107 strat wody oraz kluczowy wp\u0142yw ci\u015bnienia w sieci, wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na ich wielko\u015b\u0107. Dokonano tak\u017ce oceny stanu technicznego proszowickiej sieci wodoci\u0105gowej wg skali ocen proponowanej przez AWWA.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>S\u0142owa kluczowe:<\/strong> <\/em>straty wody, sie\u0107 wodoci\u0105gowa, AWWA, ci\u015bnienie w sieci wodoci\u0105gowej, monitoring sieci wodoci\u0105gowej<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Abstract:<br><\/strong>As a result of climate change, Poland&#8217;s water resources are becoming increasingly limited. This fact exacerbates the challenge faced by water utilities in Poland in their efforts to improve the often inefficient water distribution resulting from leaks in existing distribution networks. The main part of the article presents an analysis of water losses in the water supply network of the Proszowice municipality in the years 2019\u20132024, conducted using the &#8220;FWAS&#8221; software based on guidelines from the American Water Works Association (AWWA). The results demonstrated the variability of water losses and the crucial impact of network pressure on their volume. Additionally, an assessment of the technical condition of the Proszowice water supply network was carried out according to the rating scale proposed by the AWWA.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Keywords:<\/strong> water losses, water supply network, AWWA, water network pressure, water supply network monitoring<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Wst\u0119p<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Efektywna pod wzgl\u0119dem ograniczania strat wody eksploatacja sieci dystrybucyjnych przez przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowe wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 ci\u0105g\u0142ego gromadzenia przez nie danych, kt\u00f3rych analiza w zale\u017cno\u015bci od ich kompletno\u015bci i dok\u0142adno\u015bci, umo\u017cliwia wyznaczenie odpowiednich wska\u017anik\u00f3w charakteryzuj\u0105cych pod wzgl\u0119dem szczelno\u015bci stan techniczny tych wa\u017cnych obiekt\u00f3w sk\u0142adowych system\u00f3w zaopatrzenia w wod\u0119. Analiza taka pozwala r\u00f3wnie\u017c na wyci\u0105gni\u0119cie stosownych wniosk\u00f3w i opracowanie odpowiednich strategii wykonywania prac remontowych, prowadz\u0105c jednocze\u015bnie do ograniczenia ponadnormatywnych strat wody. W polskiej bran\u017cowej literaturze naukowo-technicznej mo\u017cna znale\u017a\u0107 szereg prac poruszaj\u0105cych t\u0119 tematyk\u0119, ukazuj\u0105cych skal\u0119 problemu, jego skutki i sposoby ograniczania, a tak\u017ce potrzeb\u0119 gromadzenia odpowiednich danych eksploatacyjnych [1\u20137]. W niniejszym artykule przedstawiono analiz\u0119 wska\u017anik\u00f3w dotycz\u0105cych g\u0142\u00f3wnie strat wody (w\u015br\u00f3d nich najwa\u017cniejszego \u2013 Infrastrukturalnego Indeksu Wyciek\u00f3w ILI) dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice zarz\u0105dzanej przez Wodoci\u0105gi Proszowickie Sp. z o.o. Analiz\u0119 przeprowadzono w oparciu o dane eksploatacyjne z lat 2019\u20132024 udost\u0119pnione przez Kierownictwo Przedsi\u0119biorstwa i przetworzone przy pomocy programu \u201eFWAS\u201d (Free Water Audit Software) opracowanego przez Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Wodoci\u0105g\u00f3w AWWA (American Water Works Association). Artyku\u0142 pokazuje r\u00f3wnie\u017c jak mo\u017cna ocenia\u0107 straty wody w sieciach dystrybucyjnych zgodnie z wytycznymi ameryka\u0144skimi, co stanowi warto\u015bciowe dope\u0142nienie tej tematyki, gdy\u017c dotychczas w tym zakresie bardziej znane i powszechnie stosowane w Polsce s\u0105 wytyczne europejskiego Mi\u0119dzynarodowego Stowarzyszenia Wodnego IWA (International Water Association).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Charakterystyka obiektu bada\u0144<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obiektem bada\u0144 jest sie\u0107 wodoci\u0105gowa gminy Proszowice (woj. ma\u0142opolskie). Gmina ta ma charakter miejsko-wiejski, a siedzib\u0105 gminy jest miasto o tej samej nazwie \u2013 Proszowice (rys. 1). Wsp\u00f3\u0142czesny system dystrybucji wody w jej obszarze opiera si\u0119 na rozwi\u0105zaniach z drugiej po\u0142owy XX wieku. Obecnie za ujmowanie, uzdatnianie oraz dystrybucj\u0119 wody odpowiada przedsi\u0119biorstwo Wodoci\u0105gi Proszowickie Sp. z o.o., kt\u00f3re powsta\u0142o w 2016 roku [8]. Sp\u00f3\u0142ka przeprowadzi\u0142a kompleksow\u0105 modernizacj\u0119 i rozbudow\u0119 zak\u0142adu uzdatniania wody (ZUW), w kt\u00f3rym aktualnie procesy technologiczne obejmuj\u0105 m.in.: koagulacj\u0119, sedymentacj\u0119 na wielostrumieniowych pakietach lamelowych, filtracj\u0119 na z\u0142o\u017cach w\u0119gla aktywnego oraz dezynfekcj\u0119 lampami UV. Przepustowo\u015b\u0107 maksymalna stacji wynosi ok. 2880 m3\/d [9]. W analizowanym okresie 2019\u20132024 liczba mieszka\u0144c\u00f3w gminy Proszowice wykazywa\u0142a trend spadkowy. Populacja zmniejsza\u0142a si\u0119 sukcesywnie od pocz\u0105tku badanego okresu \u2013 od 16 187 os\u00f3b w roku 2019 do 15 420 os\u00f3b w 2024 roku, co pokazuje w spos\u00f3b bardziej szczeg\u00f3\u0142owy poni\u017csza tabela (Tab. 1). Poza danymi o liczbie mieszka\u0144c\u00f3w zawiera ona r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugo\u015bci sieci oraz liczb\u0119 przy\u0142\u0105czy wodoci\u0105gowych i hydrant\u00f3w w podziale na tereny miejskie i wiejskie [10, 11].<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"340\" height=\"288\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4100\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R1.png 340w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R1-300x254.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 340px) 100vw, 340px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys 1. Lokalizacja miasta Proszowice na mapie powiatowej wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego [12]<br>Fig 1. Location of the town of Proszowice on the county map of the Lesser Poland Voivodeship [12]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 1. Liczba mieszka\u0144c\u00f3w gminy Proszowice w latach 2019\u20132024 wraz z podstawowymi danymi technicznymi analizowanej sieci wodoci\u0105gowej [10, 11]<br>Table 1. Population of Proszowice Municipality, 2019\u20132024 along with basic technical data of the analyzed water supply network [10, 11]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td rowspan=\"2\">Rok<\/td><td rowspan=\"2\">Liczba miesz-ka\u0144-c\u00f3w<sub><\/sub><\/td><td rowspan=\"2\">D\u0142. sieci [km]<\/td><td colspan=\"2\">Hydranty [szt.]<\/td><td colspan=\"2\">Czynne przy\u0142\u0105cza wodoci\u0105gowe [szt.]<\/td><\/tr><tr><td>Tereny miejskie<\/td><td>Tereny wiejskie<\/td><td>Tereny miejskie<\/td><td>Tereny wiejskie<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>16&nbsp;187<\/td><td>219,4<\/td><td>1843<\/td><td>351<\/td><td>1132<\/td><td>2459<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>15&nbsp;863<\/td><td>219,4<\/td><td>1843<\/td><td>351<\/td><td>1141<\/td><td>2490<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>15&nbsp;800<\/td><td>219,4<\/td><td>1843<\/td><td>351<\/td><td>1146<\/td><td>2513<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>15&nbsp;657<\/td><td>219,4<\/td><td>1843<\/td><td>351<\/td><td>1153<\/td><td>2538<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>15&nbsp;528<\/td><td>219,4<\/td><td>1843<\/td><td>351<\/td><td>1155<\/td><td>2561<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>15&nbsp;420<\/td><td>219,4<\/td><td>1843<\/td><td>351<\/td><td>1157<\/td><td>2592<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powodem spadku liczby mieszka\u0144c\u00f3w jest mi\u0119dzy innymi starzej\u0105ce si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo. Zjawisko to jest r\u00f3wnie\u017c efektem tzw. polaryzacji demograficznej, kt\u00f3rej przyczyn\u0105 jest blisko\u015b\u0107 jednej z najwi\u0119kszych polskich aglomeracji jak\u0105 jest Krak\u00f3w [13]. Zauwa\u017cy\u0107 te\u017c mo\u017cna, \u017ce zar\u00f3wno d\u0142ugo\u015b\u0107 sieci wodoci\u0105gowej jak i liczba hydrant\u00f3w w analizowanym okresie pozostawa\u0142a na sta\u0142ym poziomie, ale jednocze\u015bnie nast\u0119powa\u0142 sta\u0142y wzrost liczby przy\u0142\u0105czy wodoci\u0105gowych, co skutkowa\u0142o sukcesywnym dog\u0119szczaniem infrastruktury.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie\u0107 dystrybucji wody w gminie Proszowice jest zasilana z uj\u0119cia z pobliskiego cieku wodnego \u2013 rzeki \u015acieklec. Ma ona charakter mieszany, w cz\u0119\u015bci miejskiej dominuje uk\u0142ad pier\u015bcieniowy, natomiast na terenach wiejskich uk\u0142ad promienisty. Teren gminy charakteryzuje si\u0119 wielko\u015bciami niwelacji si\u0119gaj\u0105cymi od ok. 200 do ok. 260 m n.p.m, przy czym miasto Proszowice po\u0142o\u017cone jest na wysoko\u015bci od ok. 200 do ok. 230 m n.p.m. Sie\u0107 wodoci\u0105gowa na ca\u0142ej swojej d\u0142ugo\u015bci jest klasyfikowana jako rozdzielcza.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Dane eksploatacyjne<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podstaw\u0105 do opracowania niniejszego artyku\u0142u by\u0142y dane udost\u0119pnione przez Wodoci\u0105gi Proszowickie Sp. z o.o. Materia\u0142 badawczy obejmowa\u0142, poza danymi zestawionymi ju\u017c w tabeli 1, nast\u0119puj\u0105ce wielko\u015bci z zakresu bilansu wody dla gminy Proszowice: ilo\u015b\u0107 wody wt\u0142oczonej do sieci wodoci\u0105gowej, ilo\u015b\u0107 wody dostarczonej do odbiorc\u00f3w, ilo\u015b\u0107 wody pobranej na cele technologiczne oraz ilo\u015b\u0107 wody sprzedanej hurtowo (tabela 2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 2. Dane dotycz\u0105ce bilansu wody w gminie Proszowice dla lat 2019\u20132024 [11]<br>Table 2. Water balance data in Proszowice Municipality for the years 2019\u20132024 [11]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>Rok<\/td><td>Woda wt\u0142oczona [tys. m\u00b3]<\/td><td>Woda dost. do odb. [tys. m\u00b3]<\/td><td>Woda na cele techn. [tys. m\u00b3]<\/td><td>Woda eksport. [tys. m\u00b3]<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>763,6<\/td><td>491,3<\/td><td>25,7<\/td><td>8,5<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>814,5<\/td><td>502,6<\/td><td>108<\/td><td>8,6<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>741,0<\/td><td>485,7<\/td><td>90,2<\/td><td>8,9<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>716,6<\/td><td>500,9<\/td><td>17,1<\/td><td>9,4<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>767,4<\/td><td>482,4<\/td><td>17,6<\/td><td>9,6<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>782,8<\/td><td>495,3<\/td><td>22,7<\/td><td>10,9<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla pe\u0142nego obrazu warunk\u00f3w eksploatacyjnych sieci, w tabeli 3 zamieszczono dane dotycz\u0105ce liczby awarii na proszowickiej sieci dystrybucji wody w ka\u017cdym z lat badanego okresu, w rozbiciu na tereny miejskie i wiejskie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 3. Liczba awarii na sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w latach 2019\u20132024 [11]<br>Table 3. Number of failures on the water supply network in Proszowice Municipality for the years 2019\u20132024 [11]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>Rok<\/td><td>Obszary miejskie [szt.]<\/td><td>Obszary wiejskie [szt.]<\/td><td>Awarie \u0142\u0105cznie [szt.]<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>15<\/td><td>60<\/td><td>75<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>13<\/td><td>61<\/td><td>74<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>18<\/td><td>51<\/td><td>69<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>2<\/td><td>27<\/td><td>29<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>2<\/td><td>32<\/td><td>34<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>2<\/td><td>41<\/td><td>43<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na ich podstawie mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 wyra\u017any spadek liczby awarii w 2022 roku \u2013 szczeg\u00f3lnie na terenach miejskich, gdzie w stosunku do roku 2021 wyni\u00f3s\u0142 on blisko 90%. Powy\u017csze dane (tab. 2 i 3) stanowi\u0105 materia\u0142 wyj\u015bciowy do przeprowadzenia oceny strat wody w sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice, w tym zgodnie z wytycznymi AWWA.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Wst\u0119pna ocena wielko\u015bci strat wody w proszowickiej sieci wodoci\u0105gowej<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zebrane dane umo\u017cliwi\u0142y przeprowadzenie og\u00f3lnego bilansu wody i obliczenie rzeczywistych wielko\u015bci strat wody w sieci jej dystrybucji za pomoc\u0105 wzoru (1):<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(1)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">gdzie: <br>Ws \u2013 straty wody, tys. m<sup>3<\/sup><br>Wt \u2013 woda wt\u0142oczona do sieci wodoci\u0105gowej, tys. m<sup>3<\/sup> <br>Wd \u2013 woda dostarczona do odbiorc\u00f3w ko\u0144cowych, tys. m<sup>3<\/sup> <br>Wtech \u2013 ilo\u015b\u0107 wody przeznaczona na cele technologiczne przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowego, tys. m<sup>3<\/sup><br>Wsp \u2013 woda sprzedana przez przedsi\u0119biorstwo wodoci\u0105gowe hurtowo, tys. m<sup>3<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tabeli 4 przedstawiono wyniki tych oblicze\u0144, a na rysunku 2 ilustrowano zestawienie liczby uszkodze\u0144 proszowickiej sieci wodoci\u0105gowej z wielko\u015bci\u0105 wyst\u0119puj\u0105cych w niej strat wody w danym roku badanego okresu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 4. Zestawienie wyliczonych strat wody w sieci jej dystrybucji w gminie Proszowice w latach 2019\u20132024 [11]<br>Table 4. Summary of calculated water losses in the distribution network of the Proszowice Municipality for the years 2019\u20132024 [11]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>Rok<\/td><td>Woda wt\u0142oczona do sieci (Wt) [tys. m<sup>3<\/sup>]<sub><\/sub><\/td><td>Zu\u017cycie autoryzowane (Wd+Wtech+Wp) [tys. m\u00b3]<\/td><td>Straty wody (Ws) [tys. m<sup>3<\/sup>]<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>763,6<\/td><td>525,5<\/td><td>238,1<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>814,5<\/td><td>619,2<\/td><td>195,3<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>741,0<\/td><td>584,8<\/td><td>156,2<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>716,6<\/td><td>527,4<\/td><td>189,2<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>767,4<\/td><td>509,6<\/td><td>257,8<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>782,8<\/td><td>528,9<\/td><td>253,9<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wielko\u015b\u0107 strat wody w sieci wodoci\u0105gowej jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z liczb\u0105 wyst\u0119puj\u0105cych na niej awarii. Zazwyczaj im ta liczba jest wy\u017csza, tym wielko\u015b\u0107 strat wody wykazuje tendencj\u0119 wzrostow\u0105 [14, 15].<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"796\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R2-1024x796.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4101\" style=\"aspect-ratio:1.2864629447940845;width:321px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R2-1024x796.png 1024w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R2-300x233.png 300w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R2-768x597.png 768w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R2.png 1169w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys. 2. Zestawienie ilo\u015bci wody utraconej w proszowickiej sieci wodoci\u0105gowej z liczb\u0105 jej awarii w danym roku, z ich podzia\u0142em na tereny miejskie i wiejskie (opracowanie w\u0142asne)<br>Fig. 2. Comparison of water loss volume in the Proszowice water supply network with the number of failures per year broken down into urban and rural areas (own study)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z wykresu strat wody wyra\u017anie widoczne s\u0105 skutki dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych przez Przedsi\u0119biorstwo wodoci\u0105gowe w Proszowicach w celu ograniczenia strat wody w sieci dystrybucyjnej. Szczeg\u00f3lnie zauwa\u017calne jest to w latach 2019\u20132022, pod koniec kt\u00f3rych sumaryczna liczba awarii spad\u0142a do poziomu 29. Na osobn\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje rok 2021, w kt\u00f3rym straty wody wynios\u0142y 156,2 tys. m<sup>3<\/sup>, co jest warto\u015bci\u0105 najni\u017csz\u0105 w ca\u0142ym analizowanym okresie, podczas gdy w roku tym sumaryczna liczba awarii nale\u017cy do jednej z najwy\u017cszych. W kolejnych latach, pomimo zmniejszonej liczby awarii na sieci dystrybucji wody, wielko\u015b\u0107 strat wody uleg\u0142a wzrostowi. Sytuacja ta mog\u0142a wynikn\u0105\u0107 najpewniej z awarii ruroci\u0105g\u00f3w o wi\u0119kszych \u015brednicach, znajduj\u0105cych si\u0119 w strefie podwy\u017cszonego ci\u015bnienia dyspozycyjnego, tj. zlokalizowanych np. bli\u017cej stacji pomp, wzgl\u0119dnie na ni\u017cszych obszarach.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. Metodyka bada\u0144 strat wody wg AWWA<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przedstawione dane stanowi\u0105 punkt wyj\u015bcia do analizy stanu technicznego sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice z punktu widzenia jej szczelno\u015bci. W celu kompleksowej oceny jej funkcjonowania zastosowano metodyk\u0119 sporz\u0105dzania rocznego bilansu wody i obliczania charakterystycznych wska\u017anik\u00f3w rekomendowanych przez ameryka\u0144sk\u0105 instytucj\u0119 AWWA, w tym oprogramowanie \u201eFWAS\u201d \u2013 AWWA Free Water Audit Software v6.0, kt\u00f3re pozwala na przedstawienie sumarycznego wyniku i ocen\u0119 bilansu wodnego dla ka\u017cdego roku. Na rys. 3 przedstawiono przyk\u0142adowe kryteria wraz z pytaniami zadawanymi przez program dotycz\u0105cymi sposobu zbierania danych, stanowi\u0105ce jednocze\u015bnie podstaw\u0119 do oceny stopnia ich dok\u0142adno\u015bci. Na wst\u0119pie warto nadmieni\u0107, i\u017c w wy\u017cej wymienionym programie, ka\u017cdej z wprowadzanych danych przypisuje si\u0119 wska\u017anik dok\u0142adno\u015bci (miar\u0119 zaufania do ich dok\u0142adno\u015bci) w skali od 1 do 10, przy czym warto\u015bci najni\u017csze odpowiadaj\u0105 danym o najmniejszej dok\u0142adno\u015bci, a najwy\u017csze o najwi\u0119kszej [16].<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"262\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R3-1024x262.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4103\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R3-1024x262.png 1024w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R3-300x77.png 300w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R3-765x196.png 765w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R3.png 1417w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys 3. Przyk\u0142ad kryteri\u00f3w dla \u201eBUAC\u201d wraz z ocen\u0105 danych na poziomie \u201e5\u201d. Zrzut ekranu z oprogramowania FWAS (opracowanie w\u0142asne) <br>Fig 3. Example of criteria for &#8220;BUAC&#8221; with a data grading score of \u201e5\u201d. Screenshot from the FWAS software (own study)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W zwi\u0105zku z brakiem na proszowickiej sieci wodoci\u0105gowej opomiarowania w systemie ci\u0105g\u0142ym oraz brakiem szczeg\u00f3\u0142owych informacji dotycz\u0105cych sposobu gromadzenia cz\u0119\u015bci danych, przyj\u0119to warto\u015bci tego wska\u017anika z przedzia\u0142u 4\u20136. Oznacza to, \u017ce np. sk\u0142adowe bilansu wody przyjm\u0105 w tej metodzie nieco inne warto\u015bci ni\u017c pochodz\u0105ce z danych eksploatacyjnych, zatem i wyniki strat wody b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych obliczonych w pkt. 4 (metod\u0105 IWA). W oprogramowaniu AWWA FWAS v6.0 wielko\u015bci i wska\u017aniki opisuj\u0105ce straty wody wyznaczane s\u0105 na podstawie wzor\u00f3w matematycznych (2\u20139) przedstawionych w kolejnym podrozdziale [16].<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">5.1. Wielko\u015bci i wska\u017aniki opisuj\u0105ce straty wody w programie AWWA FWAS v6.0<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obj\u0119to\u015b\u0107 strat ca\u0142kowitych. Aby obliczy\u0107 wielko\u015b\u0107 rocznych strat ca\u0142kowitych Vc nale\u017cy zastosowa\u0107 wz\u00f3r (2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(2)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 5. Klasyfikacj\u0105 stanu technicznego sieci wodoci\u0105gowych na podstawie warto\u015bci wska\u017anika ILI wed\u0142ug AWWA [1]<br>Table 5. Classification of the technical condition of water supply networks based on the ILI index range according to AWWA [1]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>Stan sieci<strong><\/strong><\/td><td>Zakres wska\u017anika <em>ILI<\/em> wed\u0142ug AWWA<strong><sub><\/sub><\/strong><\/td><\/tr><tr><td>bardzo dobry<\/td><td><em>ILI<\/em> \u2264 3,0<\/td><\/tr><tr><td>dobry<\/td><td>3,0 &lt; <em>ILI<\/em> \u2264 5,0<\/td><\/tr><tr><td>s\u0142aby<\/td><td>5,0 &lt; <em>ILI<\/em> \u2264 8,0<\/td><\/tr><tr><td>niedopuszczalny<\/td><td><em>ILI<\/em> &gt; 8<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6. Wyniki i ich analiza<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wykorzystuj\u0105c dane eksploatacyjne pozyskane z Przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowego w gminie Proszowice, z nadanymi im poziomami zaufania do ich dok\u0142adno\u015bci oraz stosuj\u0105c opisan\u0105 w rozdziale 2 metodyk\u0119 bilansowania wska\u017anik\u00f3w wg AWWA i korzystaj\u0105c z oprogramowania AWWA FWAS v6.0, przeprowadzono analiz\u0119 strat wody wyst\u0119puj\u0105cych w sieci wodoci\u0105gowej tej gminy. Przyk\u0142adowy zapis sk\u0142adowych rocznego bilansu wody dla 2020 roku obrazuje skan z programu (rys. 4), natomiast zbiorcze zestawienie sk\u0142adowych bilansu wodnego dla ca\u0142ego okresu 2019\u20132024 zamieszczono w tabeli 6. W kolejnej tabeli 7 przedstawiono wyniki oblicze\u0144 programem AWWA FWAS v6.0 warto\u015bci poszczeg\u00f3lnych wielko\u015bci charakterystycznych bilansu wody dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w latach 2019\u20132024. Obliczenia przeprowadzono w oparciu o wzory (2\u20135).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"642\" height=\"318\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4109\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R4.png 642w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R4-300x149.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 642px) 100vw, 642px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys. 4. Skan z programu AWWA Free Water Audit Software v6.0 przedstawiaj\u0105cy sumaryczny wynik bilansu wodnego dla wodoci\u0105gu proszowickiego w 2020 roku<br>Fig. 4. Screenshot from AWWA Free Water Audit Software v6.0 showing the summary result of water balance result for the Proszowice water supply system in 2020<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 6. Sk\u0142adowe bilansu wodnego dla gminy Proszowice w latach 2019\u20132024 z uwzgl\u0119dnieniem przyj\u0119tych poziom\u00f3w zaufania do ich dok\u0142adno\u015bci (opracowanie w\u0142asne)<br>Table 6. Water balance components for the Proszowice municipality taking into account the adopted levels regarding their accuracy for the years 2019\u20132024 (own study)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>ROK<\/td><td>Woda wt\u0142oczona do sieci [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Woda import. [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Woda eksport. [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Autoryzowana konsumpcja [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Straty wody [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>759,801<\/td><td>269,950<\/td><td>8,458<\/td><td>518,228<\/td><td>233,115<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>810,448<\/td><td>316,318<\/td><td>8,557<\/td><td>611,857<\/td><td>190,034<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>737,313<\/td><td>235,224<\/td><td>8,856<\/td><td>577,114<\/td><td>151,343<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>713,035<\/td><td>225,771<\/td><td>9,353<\/td><td>519,252<\/td><td>184,429<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>763,582<\/td><td>294,03<\/td><td>9,552<\/td><td>501,206<\/td><td>252,824<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>778,905<\/td><td>201,194<\/td><td>10,846<\/td><td>519,238<\/td><td>248,821<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 7. Podstawowy bilans wodny dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w latach 2019-2024 (opracowanie w\u0142asne) Table 7. Basic water balance for the water supply network of the Proszowice municipality in the years 2019\u20132024 (own study)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>ROK<\/td><td>Fakturowana autoryz. konsump. [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Niefakturowana autoryz. konsump. [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Straty pozorne [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Straty rzeczywiste [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Woda przynosz\u0105ca doch\u00f3d [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>Woda nieprzynosz\u0105ca dochodu [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>491,300<\/td><td>26,928<\/td><td>29,667<\/td><td>203,426<\/td><td>491,300<\/td><td>260,043<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>502,600<\/td><td>109,257<\/td><td>34,650<\/td><td>155,384<\/td><td>502,600<\/td><td>299,291<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>485,700<\/td><td>91,414<\/td><td>32,739<\/td><td>118,604<\/td><td>485,700<\/td><td>242,758<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>500,900<\/td><td>18,352<\/td><td>29,768<\/td><td>154,662<\/td><td>500,900<\/td><td>202,782<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>482,400<\/td><td>18,806<\/td><td>28,728<\/td><td>224,096<\/td><td>482,400<\/td><td>271,630<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>495,300<\/td><td>23,938<\/td><td>29,740<\/td><td>219,082<\/td><td>495,300<\/td><td>272,760<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wykorzystuj\u0105c dane eksploatacyjne pozyskane z Przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowego w gminie Proszowice, z nadanymi im poziomami zaufania do ich dok\u0142adno\u015bci oraz stosuj\u0105c opisan\u0105 w rozdziale 2 metodyk\u0119 bilansowania wska\u017anik\u00f3w wg AWWA i korzystaj\u0105c z oprogramowania AWWA FWAS v6.0, przeprowadzono analiz\u0119 strat wody wyst\u0119puj\u0105cych w sieci wodoci\u0105gowej tej gminy. Przyk\u0142adowy zapis sk\u0142adowych rocznego bilansu wody dla 2020 roku obrazuje skan z programu (rys. 4), natomiast zbiorcze zestawienie sk\u0142adowych bilansu wodnego dla ca\u0142ego okresu 2019\u20132024 zamieszczono w tabeli 6. W kolejnej tabeli 7 przedstawiono wyniki oblicze\u0144 programem AWWA FWAS v6.0 warto\u015bci poszczeg\u00f3lnych wielko\u015bci charakterystycznych bilansu wody dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w latach 2019\u20132024. Obliczenia przeprowadzono w oparciu o wzory (2-5).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"340\" height=\"189\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4111\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R5.png 340w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R5-300x167.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 340px) 100vw, 340px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys 5. Wydruk z programu AWWA Free Water Audit Software v6.0 wynik\u00f3w obliczenia warto\u015bci najwa\u017cniejszych wska\u017anik\u00f3w strat wody dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice dla 2020 roku (opracowanie w\u0142asne) <br>Fig 5. AWWA Free Water Audit Software v6.0 the results of the key water supply network indicators for the Proszowice Municipality for 2020 (own study)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimo \u017ce uzyskane warto\u015bci wska\u017anika ILI pozwalaj\u0105 oceni\u0107<br>stan techniczny proszowickiej sieci jako bardzo dobry, to nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o pewnym ograniczeniu metodologicznym przeprowadzonej analizy. Kluczowym parametrem wp\u0142ywaj\u0105cym na warto\u015b\u0107 nieuniknionych strat rzeczywistych jest \u015brednie ci\u015bnienie robocze w sieci wodoci\u0105gowej, co bezpo\u015brednio obrazuje wz\u00f3r (8). W obliczeniach przyj\u0119to, na podstawie informacji od Pracownik\u00f3w Przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowego w Proszowicach, sta\u0142\u0105, u\u015brednion\u0105 dla ca\u0142ej sieci warto\u015b\u0107 ci\u015bnienia na poziomie 50 m s\u0142. wody (5 bar\u00f3w) we wszystkich latach analizowanego okresu. Przyj\u0119cie niniejszego za\u0142o\u017cenia wynika\u0142o z braku szczeg\u00f3\u0142owych, ci\u0105g\u0142ych danych pomiarowych ci\u015bnienia dyspozycyjnego dla danego rejonu sieci. W rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych ci\u015bnienie w sieci wodoci\u0105gowej ulega sta\u0142ym wahaniom np. w cyklu dobowym (zwi\u0105zanym np. ze zmienno\u015bci\u0105 godzinowego rozbioru wody przez mieszka\u0144c\u00f3w), co przedstawiono w tabeli 9. Zawiera ona wyniki oblicze\u0144 warto\u015bci UARL dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice, przeprowadzonych dla przyj\u0119tych kilku innych warto\u015bci ci\u015bnienia ni\u017c za\u0142o\u017cona 50 m s\u0142. wody w obliczeniach podstawowych (jednej wi\u0119kszej 60 i dw\u00f3ch mniejszych 40 i 30 m s\u0142. wody). Na ich podstawie obliczono warto\u015bci infrastrukturalnego wska\u017anika wyciek\u00f3w (strat wody) ILI dla ka\u017cdej z powy\u017cszych warto\u015bci ci\u015bnienia, przy czym d\u0142ugo\u015b\u0107 ka\u017cdej z odsadzek hydrantowych, zar\u00f3wno na terenach wiejskich jak i miejskich, przyj\u0119to r\u00f3wn\u0105 5 m. \u015aredni\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czy wodoci\u0105gowych przyj\u0119to jako 10 m, natomiast danych dotycz\u0105cych liczby przy\u0142\u0105czy nieaktywnych nie uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107. Wyniki ilustruje rys. 6.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 8. Szczeg\u00f3\u0142owy bilans strat wody w sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w latach 2019\u20132024 wg metody AWWA wraz z jej ocen (opracowanie w\u0142asne)<br>Table 8. Detailed balance of water consumption of the Proszowice municipality and losses using the AWWA method, including an assessment of the method for the 2019\u20132024 (own study)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td>ROK<\/td><td>Straty rzeczywiste A [l\/przy\u0142\u0105cz\/rok]<\/td><td>Straty pozorne [l\/przy\u0142\u0105cz\/d]<\/td><td>Wj I Straty ca\u0142kowite [l\/przy\u0142\u0105cz\/d]<\/td><td>Wj II Straty rzeczywiste B [l\/km\/d]<\/td><td>UARL Straty nieuniknione [tys. m\u00b3\/rok]<\/td><td>ILI<\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>155,3<\/td><td>22,6<\/td><td>177,9<\/td><td>2541<\/td><td>140,9<\/td><td>1,4 (bdb)<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>117,2<\/td><td>26,1<\/td><td>143,4<\/td><td>1940<\/td><td>141,7<\/td><td>1,1 (bdb)<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>88,8<\/td><td>24,5<\/td><td>113,3<\/td><td>1481<\/td><td>142,2<\/td><td>0,8 (bdb)<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>114,8<\/td><td>22,1<\/td><td>136,9<\/td><td>1931<\/td><td>142,8<\/td><td>1,1 (bdb)<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>165,2<\/td><td>21,2<\/td><td>186,4<\/td><td>2798<\/td><td>143,3<\/td><td>1,6 (bdb)<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>160,1<\/td><td>21,7<\/td><td>181,8<\/td><td>2736<\/td><td>143,9<\/td><td>1,5 (bdb)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 9. UARL oraz ILI dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice w zale\u017cno\u015bci od r\u00f3\u017cnych warto\u015bci ci\u015bnienia (opracowanie w\u0142asne) <br>Table 9. UARL and ILI for the water supply network of the Proszowice municipality for different pressure (own study)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td rowspan=\"2\">ROK<\/td><td colspan=\"2\">60 mH<sub>2<\/sub>O<\/td><td colspan=\"2\">50 mH<sub>2<\/sub>O<\/td><td colspan=\"2\">40 mH<sub>2<\/sub>O<\/td><td colspan=\"2\">30 mH<sub>2<\/sub>O<\/td><\/tr><tr><td><em>UARL<\/em><em><\/em><\/td><td><em>ILI<\/em><em><\/em><\/td><td><em>UARL<\/em><em><\/em><\/td><td><em>ILI<\/em><em><\/em><\/td><td><em>UARL<\/em><em><\/em><\/td><td><em>ILI<\/em><em><\/em><\/td><td><em>UARL<\/em><em><\/em><\/td><td><em>ILI<\/em><em><\/em><\/td><\/tr><tr><td>2019<\/td><td>169,1<\/td><td>1,2<\/td><td>140,9<\/td><td>1,4<\/td><td>112,7<\/td><td>1,8<\/td><td>84,5<\/td><td>2,4<\/td><\/tr><tr><td>2020<\/td><td>170,0<\/td><td>0,9<\/td><td>141,7<\/td><td>1,1<\/td><td>113,3<\/td><td>1,4<\/td><td>85,0<\/td><td>1,8<\/td><\/tr><tr><td>2021<\/td><td>170,6<\/td><td>0,7<\/td><td>142,2<\/td><td>0,8<\/td><td>113,7<\/td><td>1,0<\/td><td>85,3<\/td><td>1,4<\/td><\/tr><tr><td>2022<\/td><td>171,4<\/td><td>0,9<\/td><td>142,8<\/td><td>1,1<\/td><td>114,2<\/td><td>1,4<\/td><td>85,7<\/td><td>1,8<\/td><\/tr><tr><td>2023<\/td><td>171,9<\/td><td>1,3<\/td><td>143,3<\/td><td>1,6<\/td><td>114,6<\/td><td>2,0<\/td><td>86,0<\/td><td>2,6<\/td><\/tr><tr><td>2024<\/td><td>172,7<\/td><td>1,3<\/td><td>143,9<\/td><td>1,5<\/td><td>115,1<\/td><td>1,9<\/td><td>86,3<\/td><td>2,5<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"796\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R6-1024x796.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4112\" style=\"aspect-ratio:1.2864629447940845;width:274px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R6-1024x796.png 1024w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R6-300x233.png 300w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R6-768x597.png 768w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1065545GWITS20260905_R6.png 1169w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys 6. Zestawienie warto\u015bci ILI dla sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice dla r\u00f3\u017cnych warto\u015bci panuj\u0105cego w niej ci\u015bnienia dyspozycyjnego (opracowanie w\u0142asne)<br>Fig 6. Comparison of ILI values for various available pressure values in the water supply network (own study)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zwa\u017cywszy na fakt, \u017ce wed\u0142ug metody AWWA najwy\u017csza warto\u015b\u0107 wska\u017anika ILI dla uzyskania bardzo dobrej oceny technicznej badanej sieci wynosi 3,0, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 z przebiegu powy\u017cszych wykres\u00f3w (rys. 6), \u017ce w ca\u0142ym analizowanym okresie warto\u015b\u0107 ta nie zosta\u0142a przekroczona dla \u017cadnego z wariant\u00f3w warto\u015bci ci\u015bnienia. Maksymaln\u0105 warto\u015b\u0107 (2,6) odnotowano w roku 2023 przy najni\u017cszym ci\u015bnieniu (30 m s\u0142. wody), co w pe\u0142ni uzasadnia wystawienie badanej sieci tak wysokiej oceny.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">7. Podsumowanie i wnioski<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Analiza strat wody w sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice, obs\u0142ugiwanej przez Wodoci\u0105gi Proszowickie Sp. z o. o. dla lat 2019\u20132024, przeprowadzona wg wytycznych AWWA, daje podstaw\u0119 do sformu\u0142owania nast\u0119puj\u0105cych wniosk\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1. Zmienna produkcja wody przy stabilnym jej zu\u017cyciu przez odbiorc\u00f3w:<\/strong> Ilo\u015b\u0107 wody dostarczonej do odbiorc\u00f3w w analizowanym okresie wykazywa\u0142a znacz\u0105c\u0105 stabilno\u015b\u0107, utrzymuj\u0105c si\u0119 na poziomie oko\u0142o 490 tys. m\u00b3\/rok, zauwa\u017calny jest natomiast brak sta\u0142o\u015bci w przypadku ilo\u015bci wody wt\u0142oczonej do sieci, gdzie r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi latami si\u0119ga\u0142y nawet 100 tys. m\u00b3 (pomi\u0119dzy rokiem 2023 a 2021). Wahania te wynika\u0142y w spos\u00f3b bezpo\u015bredni ze strat wody w sieci dystrybucyjnej, kt\u00f3rych to w szczytowym momencie odnotowano prawie 260 tys. m3, co spowodowa\u0142o z kolei konieczno\u015b\u0107 zwi\u0119kszenia produkcji wody uzdatnionej w celu zapewnienia ci\u0105g\u0142o\u015bci dostaw wody do odbiorc\u00f3w ko\u0144cowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>2. Brak liniowej zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy liczb\u0105 awarii a wielko\u015bci\u0105 strat:<\/strong> Analiza wykaza\u0142a brak logicznej, rosn\u0105cej zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy liczb\u0105 awarii na sieci a wielko\u015bci\u0105 strat wody (w badanym okresie pojawia\u0142a si\u0119 nawet zale\u017cno\u015b\u0107 odwrotna, czego przyczyn\u0105 mog\u0105 by\u0107 rodzaje awarii, zr\u00f3\u017cnicowane co do skali rozmiar\u00f3w i ich skutk\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>3. Bardzo dobry stan techniczny sieci wodoci\u0105gowej Gminy Proszowice:<\/strong> Stan techniczny sieci wodoci\u0105gowej w gminie Proszowice w latach 2019\u20132024, oceniany za pomoc\u0105 wska\u017anika ILI, zgodnie z jego klasyfikacj\u0105 podan\u0105 przez AWWA, okaza\u0142 si\u0119 \u201ebardzo dobry\u201d nawet w sytuacji, gdy do obliczenia jego warto\u015bci przyjmowano panuj\u0105ce w niej ci\u015bnienia znacznie odbiegaj\u0105ce od podanej przez Eksploatatora warto\u015bci 50 m s\u0142. wody (mia\u0142o to wp\u0142yw na poziom warto\u015bci strat nieuniknionych \u2013 wska\u017anika UARL a zatem i wska\u017anika ILI). \u015awiadczy to o du\u017cym marginesie warto\u015bci ILI zachowuj\u0105cych tak\u0105 ocen\u0119 badanej sieci wodoci\u0105gowej (mniejszych od 3,0), a zatem zaufania do jej poprawno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>4. Kompleksowo\u015b\u0107 i precyzja metodyki AWWA: <\/strong>Przeprowadzona analiza dowodzi, \u017ce wytyczne AWWA stanowi\u0105 skuteczne i wszechstronne narz\u0119dzie do oceny strat wody w sieciach jej dystrybucji. Metodyka ta wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 uwzgl\u0119dnieniem szerokiego zakresu czynnik\u00f3w eksploatacyjnych oraz mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przypisania poszczeg\u00f3lnym danym wej\u015bciowym poziom\u00f3w ufno\u015bci, co umo\u017cliwia uzyskanie bardziej wiarygodnych wynik\u00f3w oblicze\u0144 i przeprowadzenie rzetelnej, ale ostro\u017cniejszej oceny stanu technicznego infrastruktury ze wzgl\u0119du na jej szczelno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wymienione w artykule argumenty wskazuj\u0105 na aktualno\u015b\u0107 i du\u017c\u0105 wag\u0119 problematyki strat wody w sieciach wodoci\u0105gowych, co te\u017c t\u0142umaczy opracowywanie podobnych analiz dla innych polskich miast i gmin, g\u0142\u00f3wnie przez pracownik\u00f3w uczelni. Dotychczas s\u0105 one jednak oparte w wi\u0119kszo\u015bci o wytyczne IWA, a autorzy niniejszej pracy pragn\u0105 zarekomendowa\u0107 metod\u0119 sporz\u0105dzania rocznego bilansu wody oraz obliczania wska\u017anik\u00f3w strat wody zalecan\u0105 przez AWWA. Jak wykazano powy\u017cej, zapewnia ona wysok\u0105 precyzj\u0119 (liczba uwzgl\u0119dnianych danych, ale z ostro\u017cnym podej\u015bciem do ich dok\u0142adno\u015bci), a same obliczenia s\u0105 proste i mo\u017cliwe do wykonania przy pomocy \u0142atwo dost\u0119pnego programu komputerowego AWWA Free Water Audit Software v6.0, tak\u017ce przez samych eksploatator\u00f3w system\u00f3w wodoci\u0105gowych, w r\u0119kach kt\u00f3rych s\u0105 wszystkie potrzebne do tego dane. Autorzy zach\u0119caj\u0105 ich zatem do tego, gdy\u017c wyniki tych oblicze\u0144 i ich analizy mog\u0105 dostarcza\u0107 Kierownictwu przedsi\u0119biorstw wodoci\u0105gowych kluczowych informacji, u\u0142atwiaj\u0105cych sprawne i efektywne zarz\u0105dzanie sieci\u0105 oraz planowanie remont\u00f3w, kt\u00f3rych<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">8. Literatura<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[1] Bajer, J., &amp; Iwanejko, R. (2013). Analiza i ocena strat wody w sieci wodoci\u0105gowej miasta Krakowa. Instal, 10(344), 43-48.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[2] Rak, J., &amp; Tunia, A. (2012). Analiza i ocena strat wody w wodoci\u0105gu Rzeszowa. Instal. Teoria i Praktyka w Instalacjach, (5), 42-45.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[3] Studzi\u0144ski, A., Pietrucha-Urbanik, K., &amp; Kluz, W. (2014). Analiza strat wody w sieci wodoci\u0105gowej w Stalowej Woli. Czasopismo In\u017cynierii L\u0105dowej, \u015arodowiska i Architektury, 31(61), 333\u2013342. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7862\/rb.2014.23\">https:\/\/doi.org\/10.7862\/rb.2014.23<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[4] Bajer, J., Lubowiecka, T., &amp; Spaczy\u0144ska, M. (2004). Analiza awaryjno\u015bci sieci wodoci\u0105gowej miasta i gminy Wadowice. Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Budownictwo i In\u017cynieria \u015arodowiska, 25-34.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[5] Rak, J., &amp; Misztal, A. (2017). Analiza strat wody w wodoci\u0105gu miasta Jaros\u0142aw. Czasopismo In\u017cynierii L\u0105dowej, \u015arodowiska i Architektury, 34(64), 123-136. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7862\/rb.2017.198\">https:\/\/doi.org\/10.7862\/rb.2017.198<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[6] Ociepa, E., Mrowiec, M., &amp; Deska, I. (2019). Analysis of water losses and assessment of initiatives aimed at their reduction in selected water supply systems. Water, 11(5), 1037. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/w11051037\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/w11051037<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[7] Merc, K., K\u0119dzia, W., &amp; Ociepa, E. (2017). Analiza strat wody na podstawie wska\u017anik\u00f3w zalecanych przez International Water Association. Proceedings of ECOpole, 11(1), 211\u2013 219. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2429\/proc.2017.11(1)023\">https:\/\/doi.org\/10.2429\/proc.2017.11(1)023<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[8] Urz\u0105d Gminy i Miasta Proszowice. (2024, 17 pa\u017adziernika). Nowa era w jako\u015bci wody w Proszowicach. <a href=\"https:\/\/proszowice.pl\/aktualnosc-9193-nowa_era_w_jakosci_wody_w_%20proszowicach.html\">https:\/\/proszowice.pl\/aktualnosc-9193-nowa_era_w_jakosci_wody_w_ proszowicach.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[9] Rejestr.io. (b.d.). Wodoci\u0105gi Proszowickie Sp. z o.o. (KRS 0000601570). <a href=\"https:\/\/rejestr.io\/krs\/601570\/wodociagi-proszowickie\">https:\/\/rejestr.io\/krs\/601570\/wodociagi-proszowickie<\/a> (dost\u0119p: 30.08.2026)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[10] G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Statystyczny. (b.d.). Bank Danych Lokalnych: jednostka terytorialna 1725. <a href=\"https:\/\/bdl.stat.gov.pl\/bdl\/dane\/teryt\/jednostka\/1725\">https:\/\/bdl.stat.gov.pl\/bdl\/dane\/teryt\/jednostka\/1725<\/a> (dost\u0119p: 30.08.2026)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[11] Wodoci\u0105gi Proszowickie Sp. z o.o. (b.d.). Dane przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowego [materia\u0142y niepublikowane].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[12] WczasyPolskie.pl. (b.d.). Wojew\u00f3dztwo ma\u0142opolskie, mapa powiat\u00f3w. <a href=\"https:\/\/wczasypolskie.pl\/wojewodztwo-malopolskie-mapa-powiatow\">https:\/\/wczasypolskie.pl\/wojewodztwo-malopolskie-mapa-powiatow<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[13] Hrynkiewicz, J., Witkowski, J., &amp; Potrykowska, A. (2019). Migracje a sytuacja demograficzna Polski. Rz\u0105dowa Rada Ludno\u015bciowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[14] Kuty\u0142owska, M. (2019). Metody regresyjne i klasyfikacyjne w analizie i ocenie poziomu awaryjno\u015bci przewod\u00f3w wodoci\u0105gowych. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wroc\u0142awskiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[15] Piechurski, F. G., &amp; Ku\u015b, K. (2004). Znaczenie wska\u017anik\u00f3w awaryjno\u015bci i strat wody w ocenie pracy sieci wodoci\u0105gowych. W Materia\u0142y XVIII Krajowej, VI Mi\u0119dzynarodowej Konferencji \u201eZaopatrzenie w Wod\u0119, Jako\u015b\u0107 i Ochrona W\u00f3d\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[16] American Water Works Association. (2016). Water audits and loss control programs (AWWA Manual M36, 4th ed.). <a href=\"https:\/\/www.normsplash.com\/FreeDownload\/143443926\/AWWA-M36-16-en.pdf\">https:\/\/www.normsplash.com\/FreeDownload\/143443926\/AWWA-M36-16-en.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\">\u0141ukasz Michalik, Jaros\u0142aw Bajer, GWiTS 9\/2026<\/div>\n<p> <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/gwits.pl\/en\/1065545gwits20260905\/\" title=\"Analiza strat wody w sieci wodoci\u0105gowej gminy Proszowice wed\u0142ug wytycznych AWWA \/ Water loss analysis in the water supply network of the Proszowice Municipality according to AWWA guidelines\"> &#8230;<\/a><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[103],"class_list":["post-4009","post","type-post","status-publish","format-standard","category-wszystkie_artykuly","tag-9-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4009"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4113,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4009\/revisions\/4113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}