Afiliacja<\/summary>\n1<\/sup> Stowarzyszenie \u201eKominy Polskie\u201d
* Kontakt \/ Correspondence: talach3@wp.pl<\/a><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n
DOI: 10.65545\/GWITS.2026.04.06<\/strong>, GWiTS 4\/2026, kwiecie\u0144 2026<\/p>\n\n\n\nPobierz PDF<\/a> (Open Access)<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nStreszczenie:<\/strong>
Pellet drzewny stanowi istotny element transformacji energetycznej Polski i Unii Europejskiej, jako odnawialne biopaliwo sta\u0142e o korzystnym bilansie emisji. Rosn\u0105ce wykorzystanie w indywidualnych \u017ar\u00f3d\u0142ach ciep\u0142a wynika z presji regulacyjnej, program\u00f3w wsparcia finansowego oraz konkurencyjnych koszt\u00f3w ogrzewania. Efektywne i bezpieczne spalanie pelletu wymaga zachowania wysokich standard\u00f3w jako\u015bci paliwa, stosowania nowoczesnych kot\u0142\u00f3w spe\u0142niaj\u0105cych wymagania klas i Ecodesign oraz w\u0142a\u015bciwych system\u00f3w kominowych. Paliwo, urz\u0105dzenie grzewcze i systemy kominowe tworz\u0105 zintegrowany uk\u0142ad techniczny, kt\u00f3rego poprawno\u015b\u0107 decyduje o sprawno\u015bci energetycznej, poziomie emisji oraz trwa\u0142o\u015bci instalacji.<\/p>\n\n\n\nS\u0142owa kluczowe:<\/strong> drewno, paliwa drewnopochodne, pellet, konstrukcje komin\u00f3w<\/em><\/p>\n\n\n\nAbstract:
<\/strong>Wood pellets constitute a key component of the energy transition in Poland and the European Union as a renewable solid biofuel with a favourable emissions balance. Their increasing use in individual heating systems is driven by regulatory pressure, financial support schemes, and competitive heating costs. Efficient and safe pellet combustion requires high fuel quality standards, the application of modern boilers compliant with class requirements and Ecodesign criteria, and appropriately designed chimney systems. Fuel, heating appliance, and chimney system form an integrated technical system, the correct configuration of which determines energy efficiency, emission levels, and the long-term durability of the installation.<\/p>\n\n\n\nKeywords:<\/strong>wood-based fuels, wood, pellets, chimney structures<\/em><\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n1. Wst\u0119p<\/h3>\n\n\n\n
Paliwa drewnopochodne obejmuj\u0105 szerok\u0105 grup\u0119 surowc\u00f3w energetycznych pochodzenia biologicznego, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych pellet drzewny stanowi najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105, wysoko przetworzon\u0105 form\u0119 paliwa. W Unii Europejskiej jest on klasyfikowany jako biopaliwo sta\u0142e pochodz\u0105ce z biomasy, a energia uzyskiwana z jego spalania zaliczana jest do odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii (OZE). Status odnawialno\u015bci pelletu zosta\u0142 jednoznacznie potwierdzony w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady dotycz\u0105cych promowania stosowania energii ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci w dyrektywie RED II oraz jej aktualizacji RED III. Pellet stanowi paliwo preferowane w polityce energetyczno\u2011klimatycznej Unii Europejskiej, jako alternatywa dla paliw kopalnych [20]. Wskazywany jest jako jedno z rozwi\u0105za\u0144 wspieraj\u0105cych ograniczenie emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, szczeg\u00f3lnie w obszarze niskiej emisji. Z powodzeniem mo\u017ce by\u0107 wykorzystywanych w indywidualnych, domowych \u017ar\u00f3d\u0142ach ciep\u0142a, jak i scentralizowanych ciep\u0142owniach du\u017cej mocy [19].<\/p>\n\n\n\n
Podczas spalania pelletu drzewnego, podobnie jak innych paliw sta\u0142ych pochodzenia biologicznego, emitowane s\u0105 zanieczyszczenia gazowe i py\u0142owe, lecz w uj\u0119ciu bilansu CO\u2082 pellet uznawany jest za paliwo niskoemisyjne. Ilo\u015b\u0107 i sk\u0142ad zanieczyszcze\u0144 zale\u017c\u0105 przede wszystkim od jako\u015bci paliwa oraz konstrukcji i parametr\u00f3w pracy urz\u0105dzenia grzewczego i systemu odprowadzania spalin. Konieczno\u015bci\u0105 jest wi\u0119c przestrzeganie norm jako\u015bciowych paliw oraz stosowanie nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 grzewczych spe\u0142niaj\u0105cych wymagania dyrektywy Ecodesign. Musz\u0105 wykazywa\u0107 si\u0119 wysok\u0105 sprawno\u015bci\u0105 ciepln\u0105 i nisk\u0105 emisj\u0105 py\u0142\u00f3w do atmosfery [9].<\/p>\n\n\n\n
Wykorzystanie pelletu wspiera r\u00f3wnie\u017c bezpiecze\u0144stwo energetyczne kraju oraz wsp\u00f3lnoty kraj\u00f3w Unii Europejskiej. Jego produkcja opiera si\u0119 na lokalnie dost\u0119pnych i odnawialnych zasobach biomasy, ogranicza zale\u017cno\u015b\u0107 od importowanych paliw kopalnych, szczeg\u00f3lnie gazu ziemnego i ropy naftowej. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystanie wielu surowc\u00f3w jak odpady drzewne i pozosta\u0142o\u015bci z przemys\u0142u drzewnego sprzyja dywersyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 energii, stabilizacji dostaw oraz zwi\u0119kszeniu samowystarczalno\u015bci energetycznej. W skali UE rozw\u00f3j rynku pelletu umo\u017cliwia decentralizacj\u0119 systemu energetycznego, zmniejsza wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zak\u0142\u00f3cenia geopolityczne i cenowe na rynkach paliw kopalnych oraz wpisuje si\u0119 w realizacj\u0119 d\u0142ugoterminowych cel\u00f3w polityki energetycznej i klimatycznej Unii [20]. Zwi\u0119ksza udzia\u0142 odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii w bilansie energetycznym, przy jednoczesnym wykorzystaniu w\u0142asnego potencja\u0142u surowcowego pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n\n\n\n
Mimo licznych zalet powszechne wykorzystanie pelletu podlega istotnym ograniczeniom technicznym, \u015brodowiskowym, regulacyjnym i rynkowym. Do podstawowych barier nale\u017cy ograniczona dost\u0119pno\u015b\u0107 surowca drzewnego w Europie, ryzyko konkurencji o biomas\u0119 oraz rosn\u0105ce wymagania \u015brodowiskowe (pochodzenie surowca, spos\u00f3b jego pozyskania, bilans emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w ca\u0142ym cyklu \u017cycia). Ograniczeniem s\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwarunkowania ekonomiczne i logistyczne: zmienno\u015b\u0107 cen pelletu, sezonowo\u015b\u0107 popytu, koszty transportu oraz koszt i konieczno\u015b\u0107 magazynowania. Stosowanie pelletu podlega r\u00f3wnie\u017c ograniczeniom lokalnym, wynikaj\u0105cym np. z przepis\u00f3w antysmogowych lub regionalnych plan\u00f3w ochrony powietrza.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce dostrzegalny jest dynamiczny rozw\u00f3j urz\u0105dze\u0144 grzewczych opalanych pelletem drzewnym. Wed\u0142ug bran\u017cowego raportu z lat 2023\/2024 opracowanego przez Stowarzyszenie Producent\u00f3w i Importer\u00f3w Urz\u0105dze\u0144 Grzewczych (SPIUG) w Polsce funkcjonowa\u0142o ponad 400 tysi\u0119cy urz\u0105dze\u0144 grzewczych na pellet drzewny zg\u0142oszonych do rejestru Centralnej Ewidencji Emisyjno\u015bci Budynk\u00f3w (CEEB) [7]. R\u00f3wnocze\u015bnie ro\u015bnie liczba krajowych producent\u00f3w r\u00f3\u017cnego typu pelletu, kt\u00f3rych obecnie w naszym kraju jest ju\u017c ponad 100. Nasz kraj zajmuje czo\u0142owe miejsce w produkcji pelletu w Europie, tu\u017c za Republik\u0105 Federaln\u0105 Niemiec i Francj\u0105, z szacowan\u0105 roczn\u0105 produkcj\u0105 oko\u0142o 2,20 mln ton.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260406_R1.png\")
Rys. 1. Rynek pelletu w Polsce w latach 2003-2024, opracowanie w\u0142asne [15\u201318]
Fig. 1. The pellet market in Poland from 2003 to 2024, own study [15\u201318]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nW Polsce pellet stanowi atrakcyjne ekonomicznie \u017ar\u00f3d\u0142o ciep\u0142a. Por\u00f3wnanie rocznych koszt\u00f3w ogrzewania budynku o powierzchni 150 m2<\/sup> za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych, ekologicznych technologii przedstawiono w Tabeli 1. Podane ceny maj\u0105 charakter orientacyjny i podane s\u0105 dla dom\u00f3w o powierzchni oko\u0142o 150 m2<\/sup>, dobrze ocieplonych, a w przypadku dom\u00f3w ogrzewanych pomp\u0105 ciep\u0142a ma r\u00f3wnie\u017c znaczenie rodzaj zastosowanej wewn\u0119trznej instalacji centralnego ogrzewania. Dane orientacyjne za rok 2023.<\/p>\n\n\n\nTabela 1. \u015arednie roczne koszty ogrzewania w Polsce budynku o powierzchni 150 m2<\/sup> [8]
Table 1. Average annual heating costs in Poland for a building with an area of 150 m2<\/sup> [8]<\/strong><\/p>\n\n\n\nLp.<\/strong><\/td>Rodzaj paliwa<\/strong><\/td>Roczny koszt ogrzewania w z\u0142\/rok<\/strong><\/td><\/tr>1.<\/td> Pellet (~1300 z\u0142\/t)<\/td> ~ 4510<\/td><\/tr> 2.<\/td> Gaz ziemny wysokometanowy<\/td> ~ 6628<\/td><\/tr> 3.<\/td> Gaz p\u0142ynny propan<\/td> ~ 5280<\/td><\/tr> 4.<\/td> Pompa ciep\u0142a<\/td> 2400 \u00f7 5500<\/td><\/tr> 5.<\/td> Energia elektryczna<\/td> ~ 15606<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\nLiczba \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a opalanych pelletem w Polsce wykazuje wyra\u017any trend wzrostowy. Dok\u0142adne dane ilo\u015bciowe dost\u0119pne s\u0105 dopiero od momentu uruchomienia Centralnej Ewidencji Emisyjno\u015bci Budynk\u00f3w (CEEB w 2021 r.). Wcze\u015bniejszy rozw\u00f3j rynku zosta\u0142 oceniany na podstawie danych bran\u017cowych i analiz po\u015brednich.<\/p>\n\n\n\n
Tabela 2. Liczba \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a opalanych pelletem w Polsce, opracowanie w\u0142asne
Table 2. Number of pellet\u2011fired heat sources in Poland, own study<\/strong><\/p>\n\n\n\nRok \/ okres<\/strong><\/td>Liczba \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a na pellet<\/strong><\/td>\u0179r\u00f3d\u0142o danych<\/strong><\/td><\/tr>2003\u20132005<\/td> 10 000<\/td> Pellets@las, BAPE<\/td><\/tr> 2006\u20132008<\/td> 20 000<\/td> Pellets@las, PIGPD<\/td><\/tr> 2009\u20132010<\/td> 50 000<\/td> Pellets@las<\/td><\/tr> 2012<\/td> 80 000<\/td> SPIUG<\/td><\/tr> 2015<\/td> 150 000<\/td> SPIUG, PIGPD<\/td><\/tr> 2018<\/td> 250 000<\/td> SPIUG<\/td><\/tr> 2020<\/td> 350 000<\/td> SPIUG<\/td><\/tr> 2021<\/td> 380 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2022<\/td> 400 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2023<\/td> 420 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2024<\/td> 430 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2025<\/td> 440 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\nWzrost liczby kot\u0142\u00f3w na pellet w Polsce by\u0142 ponadto nap\u0119dzany programami wsparcia finansowego oraz zaostrzaniem prawa ochrony \u015brodowiska. Kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 program \u201eCzyste Powietrze”, kt\u00f3ry od 2018 r. dofinansowa\u0142 wymian\u0119 pozaklasowych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a na nowoczesne kot\u0142y biomasowe. R\u00f3wnocze\u015bnie wojew\u00f3dzkie uchwa\u0142y antysmogowe wprowadzi\u0142y obowi\u0105zek eliminacji wysokoemisyjnych kot\u0142\u00f3w w\u0119glowych. Kot\u0142y na pellet sta\u0142y si\u0119 jedn\u0105 z podstawowych technologii zast\u0119pczych. Po\u0142\u0105czenie presji regulacyjnej z instrumentami finansowymi stworzy\u0142o warunki do dynamicznego rozwoju segmentu pelletowych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a w polskich gospodarstwach domowych.<\/p>\n\n\n\n
2.Zalecane parametry pelletu<\/h3>\n\n\n\n
Pellet drzewny jest produkowany na bazie drewna iglastego (sosna, \u015bwierk), rzadziej drewna li\u015bciastego (buk, brzoza, d\u0105b). Zaletami produkcji pellet\u00f3w z drzew iglastych jest du\u017ca zawarto\u015b\u0107 ligniny (sosna), kt\u00f3ra zapewnia dobr\u0105 spoisto\u015b\u0107 bez konieczno\u015bci stosowania dodatk\u00f3w. Pellet otrzymany z tego rodzaju drewna charakteryzuje si\u0119 wysok\u0105 warto\u015bci\u0105 opa\u0142ow\u0105. Podobnie pellet z drewna \u015bwierkowego, kt\u00f3rego cechuje r\u00f3wnie\u017c niska zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, wysoka kaloryczno\u015b\u0107 oraz stabilne spalanie. W obu przypadkach istotne znaczenie ma du\u017ca dost\u0119pno\u015b\u0107 w kraju odpad\u00f3w tartacznych takich jak trociny, zr\u0119bki i py\u0142 drzewny [10].<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bciwo\u015bci pelletu podlegaj\u0105 \u015bcis\u0142ej normalizacji, zar\u00f3wno na poziomie mi\u0119dzynarodowym, jak i krajowym. Normy okre\u015blaj\u0105 m.in. warto\u015b\u0107 opa\u0142ow\u0105, wilgotno\u015b\u0107, zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, trwa\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105, g\u0119sto\u015b\u0107 nasypow\u0105, wymiary geometryczne pelletu oraz dopuszczaln\u0105 zawarto\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w takich jak azot, siarka i chlor. Normalizacja w\u0142a\u015bciwo\u015bci pelletu stanowi podstaw\u0119 jego bezpiecznego i efektywnego wykorzystania w nowoczesnych urz\u0105dzeniach grzewczych, ograniczenia negatywnego wp\u0142ywu spalania na \u015brodowisko oraz zapewnia por\u00f3wnywalno\u015b\u0107 paliw na rynku krajowym i europejskim [1]. W tabeli 3 przedstawiono parametry jakimi charakteryzuje si\u0119 dobrej jako\u015bci pellet, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 zastosowany jako paliwo.<\/p>\n\n\n\n
Tabela 3. Zalecane parametry pelletu [1]
Table 3. Recommended pellet parameters [1]<\/strong><\/p>\n\n\n\nNazwa parametru<\/strong><\/td>Warto\u015b\u0107 parametru<\/strong><\/td>Jednostka<\/strong><\/td><\/tr>zalecana<\/strong><\/td>standardowa<\/strong><\/td><\/tr>Warto\u015b\u0107 opa\u0142owa<\/td> 18-19<\/td> 16-19<\/td> MJ\/kg<\/td><\/tr> Wilgotno\u015b\u0107<\/td> 6-8<\/td> \u2264 10<\/td> %<\/td><\/tr> Trwa\u0142o\u015b\u0107 mechaniczna<\/td> \u2265 97,5<\/td> 96,5 – 98<\/td> %<\/td><\/tr> Zawarto\u015b\u0107 siarki<\/td> \u2264 0,03<\/td> 0,01 \u2013 0,05<\/td> %<\/td><\/tr> Zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u<\/td> \u2264 0,7<\/td> 0,5\u20131,5<\/td> %<\/td><\/tr> G\u0119sto\u015b\u0107 nasypowa<\/td> \u2265 600<\/td> 600\u2013750<\/td> kg\/m3<\/sup><\/td><\/tr>Typowa \u015brednica<\/td> 6 – 8<\/td> 6 – 8<\/td> mm<\/td><\/tr> D\u0142ugo\u015b\u0107<\/td> 10 – 20<\/td> 10 – 40<\/td> mm<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\nNorma okre\u015bla klasy jako\u015bciowe paliw i wymagania dla klas pellet\u00f3w drzewnych stosowanych do cel\u00f3w zar\u00f3wno nieprzemys\u0142owych jak i przemys\u0142owych. Klasa ko\u0144cowa produktu jest \u015bci\u015ble powi\u0105zania z pochodzeniem surowca [1]:<\/p>\n\n\n\n
\n- Klasa A1: Wymaga u\u017cycia wy\u0142\u0105cznie czystego drewna pierwotnego (bez kory) lub pozosta\u0142o\u015bci z obr\u00f3bki mechanicznej drewna, kt\u00f3re nie by\u0142o poddane \u017cadnym procesom chemicznym. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 trociny sosnowe lub \u015bwierkowe.<\/li>\n\n\n\n
- Klasa A2: Dopuszcza drewno z dodatkiem kory, ga\u0142\u0119zie oraz pozosta\u0142o\u015bci tartaczne o nieco gorszych parametrach czysto\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
- Klasa B: Mo\u017ce by\u0107 produkowana z drewna z odzysku (nieprzetworzonego chemicznie) oraz le\u015bnych pozosta\u0142o\u015bci o wy\u017cszym stopniu zanieczyszczenia naturalnego (np. piasek, kora).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uzupe\u0142nieniem normy jest mi\u0119dzynarodowy system certyfikacji Schemat ENplus, kt\u00f3ry zawiera bardziej rygorystyczne wymagania jako\u015bciowe oraz obejmuje kontrol\u0119 ca\u0142ego \u0142a\u0144cucha dostaw: produkcji, logistyki, dystrybucji i sprzeda\u017cy. Inicjatorem schematu ENplus by\u0142 Deutsches Pelletinstitut (DEPI), kt\u00f3ry w 2010 r. stworzy\u0142 ENplus we wsp\u00f3\u0142pracy z organizacj\u0105 proPellets Austria [2].<\/p>\n\n\n\n
3. Pellet z biomasy ro\u015blinnej<\/h3>\n\n\n\n
Pellet mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c produkowany z biomasy ro\u015blinnej, zw\u0142aszcza ze s\u0142omy zb\u00f3\u017c i innych kultur uprawnych w formie pierwotnej. Istotne znaczenie ma rodzaj i sk\u0142ad chemiczny materia\u0142\u00f3w ro\u015blinnych. Zawieraj\u0105 one najcz\u0119\u015bciej celuloz\u0119, skrobi\u0119, bia\u0142ka, \u017cywice, lignin\u0119, t\u0142uszcze i woski. Substancje te podczas aglomeracji ulegaj\u0105 okre\u015blonym przemianom fizycznym i chemicznym, kt\u00f3re maj\u0105 du\u017cy wp\u0142yw na energoch\u0142onno\u015b\u0107 oraz jako\u015b\u0107 procesu kompaktowania surowc\u00f3w (granulowanie, peletowanie) [3]. W tabeli 4 przedstawiono w\u0142a\u015bciwo\u015bci surowc\u00f3w ro\u015blinnych u\u017cytych do produkcji pelletu z biomasy ro\u015blinnej.<\/p>\n\n\n\n
Tabela 4. W\u0142a\u015bciwo\u015bci surowc\u00f3w ro\u015blinnych u\u017cytych do produkcji pelletu [3]
Table 4. Properties of plant raw materials used to produce pellets [3]<\/p>\n\n\n\nLp.<\/strong><\/td>Rodzaj surowca<\/strong><\/td>Wilgotno\u015b\u0107 w stanie \u015bwie\u017cym [%]<\/strong><\/td>Wilgotno\u015b\u0107 w stanie suchym [%]<\/strong><\/td>Warto\u015b\u0107 opa\u0142owa w stanie suchym [MJ\/kg]<\/strong><\/td><\/tr>1.<\/td> S\u0142oma pszenna<\/td> 19,4 – 22,6<\/td> 11,9 -13,8<\/td> 15,7 \u2013 16,4<\/td><\/tr> 2.<\/td> S\u0142oma rzepakowa<\/td> 20,3 \u2013 24,4<\/td> 10,1 \u2013 12,4<\/td> 16,1 \u2013 16,6<\/td><\/tr> 3.<\/td> S\u0142oma kukurydziana<\/td> 32,6 \u2013 50,8<\/td> 12,6 \u2013 14,3<\/td> 16,2 \u2013 16,9<\/td><\/tr> 4.<\/td> Siano \u0142\u0105kowe<\/td> 17,3 \u2013 20,5<\/td> 12,0 \u2013 13,8<\/td> 15,3 \u2013 16,1<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n4. Urz\u0105dzenia grzewcze opalane pelletem<\/h3>\n\n\n\n
Do najwa\u017cniejszych cech wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych urz\u0105dzenia opalane pelletem od innych urz\u0105dze\u0144 na paliwa sta\u0142e nale\u017c\u0105 wysoki stopie\u0144 automatyzacji procesu spalania (automatyczny podajnik paliwa, zap\u0142on, regulacja mocy) oraz sterowania prac\u0105 urz\u0105dzenia. Ogranicza to obs\u0142ug\u0119 do minimum oraz zapewnia wysok\u0105 sprawno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 procesu spalania. Sprawno\u015b\u0107 ta mo\u017ce si\u0119ga\u0107 85\u201390%, co wynika z precyzyjnej kontroli procesu spalania oraz stabilnych, jednorodnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci paliwa. Cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 jest tak\u017ce przystosowanie do pracy w niskich temperaturach spalin, cz\u0119sto z wymuszonym obiegiem spalin, co wp\u0142ywa na specyficzne wymagania wobec system\u00f3w kominowych.<\/p>\n\n\n\n
4.1. Kot\u0142y grzewcze opalane drewnem i pelletem<\/h5>\n\n\n\n
Urz\u0105dzenia grzewcze opalane pelletem zaliczane s\u0105 do urz\u0105dze\u0144 spalaj\u0105cych biomas\u0119. Wymagania dla urz\u0105dze\u0144 tego rodzaju s\u0105 \u015bci\u015ble uregulowane w Polsce i w Unii Europejskiej, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem formalnym jak i prawnym. Podstawowym wymaganiem jest Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2015\/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009\/125\/WE w odniesieniu do wymog\u00f3w dotycz\u0105cych ekoprojektu dla kot\u0142\u00f3w na paliwo sta\u0142e [6]. Rozporz\u0105dzenie to nak\u0142ada wym\u00f3g ograniczenia emisji szkodliwych substancji (py\u0142, CO, NOx) dla nowych kot\u0142\u00f3w i piec\u00f3w na paliwa sta\u0142e. W Unii Europejskiej i w naszym kraju obowi\u0105zuje norma dotycz\u0105ca wymaga\u0144 dla kot\u0142\u00f3w na paliwa sta\u0142e okre\u015blaj\u0105ca sprawno\u015b\u0107 i emisj\u0119 spalin, kt\u00f3r\u0105 jest norma PN-EN 303-5+A1:2023-05 \u201eKot\u0142y grzewcze \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 5: Kot\u0142y grzewcze na paliwa sta\u0142e z r\u0119cznym i automatycznym zasypem paliwa o nominalnej mocy cieplnej do 500 kW \u2013 Terminologia, wymagania, badania i oznakowanie\u201d [10]. Zgodnie z wymaganiami tej normy urz\u0105dzenia tego typu powinny spe\u0142nia\u0107 Klas\u0119 5, kt\u00f3re podano w Tabeli 5 [2].<\/p>\n\n\n\n
Tabela 5. Wymagania Klasy 5 dla kot\u0142\u00f3w na paliwa sta\u0142e [2, 10]
Table 5. Class 5 requirements for solid fuel boilers [2, 10]<\/strong><\/p>\n\n\n\nLp<\/strong>.<\/td>Parametr<\/strong><\/td>Warto\u015b\u0107 wymagana w klasie 5<\/strong><\/td>Jednostka<\/strong><\/td><\/tr>1.<\/td> Sprawno\u015b\u0107 cieplna<\/td> \u2265 87 (dla ma\u0142ych kot\u0142\u00f3w)<\/td> %<\/td><\/tr> 2.<\/td> Emisja py\u0142\u00f3w<\/td> \u2264 40<\/td> mg\/Nm3<\/sup> przy 13% O2<\/sub><\/td><\/tr>3.<\/td> Emisja CO<\/td> \u2264 150<\/td><\/tr> 4.<\/td> Emisja NOx<\/sub><\/td>\u2264 400 (dla kot\u0142\u00f3w do 50 kW)<\/td><\/tr> 5.<\/td> Zu\u017cycie paliwa i bezpiecze\u0144stwo<\/td> sterowanie automatyczne, podajnik paliwa, system zabezpiecze\u0144<\/td> –<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\nNa rynku dost\u0119pnych jest wiele typ\u00f3w kot\u0142\u00f3w opalanych drewnem i produktami drewnopochodnymi, w tym szczeg\u00f3lnie pelletem. Kluczowe parametry techniczne tego typu urz\u0105dze\u0144 to [2]:<\/p>\n\n\n\n
\n- moc \u2013 zakres mocy dobierany jest do obliczeniowego obci\u0105\u017cenia cieplnego budynku,<\/li>\n\n\n\n
- efektywno\u015b\u0107 energetyczna i klasa \u2013 nowoczesne kot\u0142y spe\u0142niaj\u0105 wymagania norm przedmiotowych, w tym normy PN-EN 303-5 (klasa 5) oraz wymagania dyrektywy Ecodesign,<\/li>\n\n\n\n
- sprawno\u015b\u0107 \u2013 kt\u00f3ra zwykle przekracza 90%,<\/li>\n\n\n\n
- wymiary urz\u0105dzenia \u2013 obejmuj\u0105ce szeroko\u015b\u0107 korpusu i zestawu, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 (urz\u0105dzenie z palnikiem lub bez), wysoko\u015b\u0107 zestawu kot\u0142a i zbiornika, a tak\u017ce \u015brednic\u0119 czopucha,<\/li>\n\n\n\n
- wymagania instalacyjne \u2013 kot\u0142ownia powinna mie\u0107 odpowiednie wymiary (np. minimalna wysoko\u015b\u0107 2,2 m dla kot\u0142\u00f3w do 25 kW) i zapewni\u0107 odpowiednie przestrzenie dooko\u0142a urz\u0105dzenia dla bezpiecze\u0144stwa po\u017carowego, obs\u0142ugi i u\u017cytkownik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Pozosta\u0142e parametry urz\u0105dze\u0144 to [2]:<\/p>\n\n\n\n
\n- temperatura spalin \u2013 ma\u0142e kot\u0142y domowe (5\u201315 kW) ~90120\u00b0C, \u015brednie kot\u0142y domowe (15\u201330 kW) ~100-120\u00b0C, du\u017ce kot\u0142y (>30 kW, przemys\u0142owe, ciep\u0142ownicze) ~200\u00b0C,<\/li>\n\n\n\n
- ci\u015bnienie robocze \u2013 zwykle w zakresie do 1,8 bar, co jest standardowe dla domowych instalacji c.o.,<\/li>\n\n\n\n
- temperatura czynnika grzewczego \u2013 optymalna temperatura wynosi zazwyczaj od 55\u00b0C do 90\u00b0C,<\/li>\n\n\n\n
- pojemno\u015b\u0107 wodna \u2013 okre\u015bla ilo\u015b\u0107 wody w kotle,<\/li>\n\n\n\n
- pod\u0142\u0105czenia \u2013 \u015brednica kr\u00f3\u0107c\u00f3w przy\u0142\u0105czeniowych do instalacji,<\/li>\n\n\n\n
- zasilanie energi\u0105 pomocnicz\u0105 \u2013 czy kocio\u0142 wymaga pod\u0142\u0105czenia do energii elektrycznej,<\/li>\n\n\n\n
- dodatkowe funkcje \u2013 wiele kot\u0142\u00f3w jest wyposa\u017conych w systemy automatycznego podawania paliwa, samooczyszczaj\u0105ce palniki, a tak\u017ce modu\u0142y zdalnego sterowania przez Wi-Fi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dobieraj\u0105c urz\u0105dzenie grzewcze na pellet nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wiele czynnik\u00f3w w tym [2]: <\/p>\n\n\n\n
\n- projektowe obci\u0105\u017cenie cieplne budynku, \u25aa rodzaj instalacji grzewczej \u2013 rodzaj instalacji c.o., typ ogrzewania, czy jest instalacja c.o. wyposa\u017cona w grzejniki czy np. stosowane jest ogrzewanie pod\u0142ogowe,<\/li>\n\n\n\n
- automatyzacj\u0119 \u2013 wyposa\u017cenie urz\u0105dzenia w automatyczny podajnik pelletu, sterownik, czujniki, regulacj\u0119 procesu spalania,<\/li>\n\n\n\n
- rodzaj paliwa \u2013 najlepiej pellet wysokiej jako\u015bci, klasy A1 o niskiej wilgotno\u015bci, ma\u0142ej zawarto\u015bci popio\u0142u,<\/li>\n\n\n\n
- emisje i normy \u2013 nowoczesne kot\u0142y\/piece spe\u0142niaj\u0105 normy emisji spalin (np. Ecodesign, klasa 5),<\/li>\n\n\n\n
- potrzeby przestrzenne i instalacyjne \u2013 czy budynek ma pomieszczenie kot\u0142owni, odpowiedni komin oraz miejsce na zasobnik pelletu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Istotnym elementem w kot\u0142ach opalanych pelletem jest magazyn paliwa. Pe\u0142ni on kluczow\u0105 rol\u0119 w zapewnieniu ci\u0105g\u0142o\u015bci, stabilno\u015bci oraz automatyzacji procesu podawania i spalania paliwa. Magazyn pelletu (zasobnik, silos) mo\u017ce by\u0107 zintegrowany z kot\u0142em w jednej obudowie lub wykonany jako oddzielny zbiornik zewn\u0119trzny. W zale\u017cno\u015bci od rozwi\u0105zania paliwo podawane jest do palnika grawitacyjnie lub mechanicznie za po\u015brednictwem podajnika \u015blimakowego lub pneumatycznego.<\/p>\n\n\n\n
Konstrukcja zasobnika musi zapewnia\u0107 ochron\u0119 pelletu przed wilgoci\u0105, zbrylaniem i degradacj\u0105 mechaniczn\u0105. Ochrona zmagazynowanego paliwa ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne paliwa, a one maj\u0105 wp\u0142yw na stabilno\u015b\u0107 spalania i emisj\u0119 zanieczyszcze\u0144. Wielko\u015b\u0107 zasobnika paliwa determinuje czas bezobs\u0142ugowej pracy kot\u0142a mi\u0119dzy kolejnymi zasypami paliwa. W nowoczesnych instalacjach domowych okres ten wynosi od kilku dni do nawet kilku tygodni.<\/p>\n\n\n\n
4.2. Kominki domowe opalane pelletem<\/h3>\n\n\n\n
Kominek domowy na pellet, zwany kominkiem pokojowym, jest automatycznym piecem grzewczym, kt\u00f3ry spala pellet drzewny i oddaje ciep\u0142o bezpo\u015brednio do pomieszczenia, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje. W por\u00f3wnaniu do komink\u00f3w opalanych drewnem kominki na pellet charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysok\u0105 efektywno\u015bci\u0105 energetyczn\u0105, sprawno\u015bci\u0105 na poziomie 80\u201390%, ekologicznym procesem spalania i prostym u\u017cytkowaniem [2]. Wyposa\u017cone s\u0105 w elektroniczny uk\u0142ad sterowania i dodatkowe urz\u0105dzenia elektryczne jak grza\u0142ka elektryczna s\u0142u\u017c\u0105ca do automatycznego rozpalania, wentylator, podajnik pelletu do paleniska oraz sterownik zapewniaj\u0105cy efektywno\u015b\u0107 procesu spalania.<\/p>\n\n\n\n
Kominki na pellet, podobnie jak kot\u0142y pelletowe, wyposa\u017cone s\u0105 w magazyn paliwa (zasobnik pelletu). Zasobnik jest najcz\u0119\u015bciej integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 urz\u0105dzenia, zabudowan\u0105 w korpusie kominka, co ogranicza jego pojemno\u015b\u0107. Pozwala ona na ci\u0105g\u0142\u0105 prac\u0119 bez konieczno\u015bci uzupe\u0142niania paliwa od kilkunastu godzin do kilku dni. Magazyn paliwa w kominkach na pellet, mimo mniejszej pojemno\u015bci, spe\u0142nia te same funkcje co w kot\u0142ach pelletowych. Stanowi\u0105c element bezobs\u0142ugowej i bezpiecznej eksploatacji oraz chroni zmagazynowane palio przed degradacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
5. Systemy kominowe przeznaczone do urz\u0105dze\u0144 opalanych pelletem<\/h3>\n\n\n\n
Jako\u015b\u0107 pelletu drzewnego (wilgotno\u015b\u0107, zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, sk\u0142ad chemiczny) ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na proces spalania oraz warunki pracy system\u00f3w kominowych. Spalanie pelletu o podwy\u017cszonej wilgotno\u015bci lub zwi\u0119kszonej zawarto\u015bci cz\u0119\u015bci mineralnych prowadzi do obni\u017cenia temperatury spalin. Powoduje to wzrost ilo\u015bci kondensatu oraz intensyfikacj\u0119 proces\u00f3w korozyjnych w przewodach spalinowych.<\/p>\n\n\n\n
Nowoczesne kot\u0142y i kominki na pellet charakteryzuj\u0105 si\u0119 prac\u0105 w trybie niskotemperaturowym oraz stosowaniem wentylator\u00f3w mechanicznych w obiegu spalin. Sprawia to, \u017ce systemy kominowe musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 wymagania szczelno\u015bci, odporno\u015bci na dzia\u0142anie kondensatu oraz pracy w nadci\u015bnieniu. W konsekwencji jako\u015b\u0107 paliwa, parametry procesu spalania oraz konstrukcja urz\u0105dzenia grzewczego powinny by\u0107 traktowane jako zintegrowany uk\u0142ad, a dob\u00f3r komina musi uwzgl\u0119dnia\u0107 specyficzne warunki pracy instalacji.<\/p>\n\n\n\n
Kominy przeznaczone do odprowadzania spalin z urz\u0105dze\u0144 opalanych pelletem nale\u017cy traktowa\u0107 jako kominy do \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a na paliwa sta\u0142e. Zgodnie z polskimi przepisami nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na minimaln\u0105 wysoko\u015b\u0107 komina, kt\u00f3ra powinna wynosi\u0107 4 metry. Dodatkowo ka\u017cdy komin u swojej podstawy powinien mie\u0107 drzwiczki wyczystne oraz odstojnik na zanieczyszczenia. W dolnej cz\u0119\u015bci komina powinno by\u0107 miejsce do pod\u0142\u0105czenia urz\u0105dzenia grzewczego.<\/p>\n\n\n\n
Przy doborze komina nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami budowlanymi oraz wytycznymi zawartymi w instrukcji monta\u017cu i obs\u0142ugi urz\u0105dzenia grzewczego. Kominy do urz\u0105dze\u0144 opalanych pelletem mog\u0105 pracowa\u0107 na podci\u015bnieniu, a w przypadku nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 pracuj\u0105 na niewielkim nadci\u015bnieniu wymuszonym wentylatorem. Je\u017celi producent urz\u0105dze\u0144 grzewczych przewiduje bardzo nisk\u0105 temperatur\u0119 wylotow\u0105 spalin, a przew\u00f3d kominowy jest wysoki, to w\u00f3wczas nale\u017cy zako\u0144czenie komina ociepli\u0107. Na rynku dost\u0119pnych jest wiele rodzaj\u00f3w system\u00f3w kominowych, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 konstrukcj\u0105 i rodzajem zastosowanego materia\u0142u. Do najpopularniejszych nale\u017c\u0105 kominy ceramiczne i ze stali stopowych.<\/p>\n\n\n\n
Przewody ceramiczne s\u0105 trwa\u0142e i \u0142atwe w monta\u017cu, wykazuj\u0105 dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci izolacyjne i parametry cieplne, s\u0105 odporne na dzia\u0142anie wysokich temperatur oraz nag\u0142e ich zmiany [17]. Kominy wykonane ze stali stopowych s\u0105 wytrzyma\u0142e, odporne na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych i wykazuj\u0105 wysok\u0105 odporno\u015b\u0107 chemiczn\u0105. S\u0105 odporne na dzia\u0142anie kondensatu. Ich zalet\u0105 jest niska waga, dlatego nie s\u0105 nadmiernym obci\u0105\u017ceniem dla konstrukcji budynku. Wad\u0105 s\u0105 niskie w\u0142a\u015bciwo\u015bci izolacyjne, co wymaga stosowania dodatkowej izolacyjnej warstwy ochronnej. Kominy stalowe stosuje si\u0119 jako wk\u0142ady kominowe lub kominy wolnostoj\u0105ce. Ka\u017cdy komin powinien by\u0107 wyposa\u017cony w wyczystk\u0119 na dole oraz mie\u0107 zapewniony dost\u0119p do kontroli i czyszczenia. Czyszczenie komin\u00f3w, zgodnie z przepisami prawa, powinno odbywa\u0107 si\u0119 minimum 1 raz w roku, a przy paliwach sta\u0142ych nawet 4 razy w roku [7].<\/p>\n\n\n\n
Kominy przeznaczone do kot\u0142\u00f3w opalanych pelletem mog\u0105 by\u0107 wykonane z typowych materia\u0142\u00f3w na kominy i systemy kominowe. Przy doborze rodzaj\u00f3w komina nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na nast\u0119puj\u0105ce parametry urz\u0105dzenia grzewczego [4, 6, 7]:<\/p>\n\n\n\n
\n- moc cieplna urz\u0105dzenia opalanego pelletem w kW, \u25aa temperatura wylotowa spalin \u2013 kot\u0142y na pellet pracuj\u0105 w trybie niskotemperaturowym, co powoduje tworzenie si\u0119 kondensatu o odczynie kwa\u015bnym,<\/li>\n\n\n\n
- przystosowanie komina do pracy w nadci\u015bnieniu lub podci\u015bnieniu \u2013 klasa N lub P,<\/li>\n\n\n\n
- odpowiedni przekr\u00f3j i wysoko\u015b\u0107 komina \u2013 minimalna wysoko\u015b\u0107 komina powinna mie\u0107 zwykle 4\u20136 metr\u00f3w (zale\u017cnie od kot\u0142a), minimalna \u015brednica przewodu spalinowego to najcz\u0119\u015bciej 80\u2013150 mm, przy czym \u015brednica nie mo\u017ce by\u0107 mniejsza ni\u017c \u015brednica kr\u00f3\u0107ca spalinowego kot\u0142a,<\/li>\n\n\n\n
- szczelno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo po\u017carowe, \u25aa komin powinien posiada\u0107 uk\u0142ad do odprowadzania kondensatu (wykraplacz),<\/li>\n\n\n\n
- odpowiednia izolacyjno\u015b\u0107 komina \u2013 je\u017celi komin jest kominem wolnostoj\u0105cym powinien by\u0107 kominem izolowanym, w przypadku wk\u0142adu kominowego nie ma konieczno\u015bci stosowania dodatkowej izolacji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Kominy i elementy kominowe powinny by\u0107 oznakowane znakiem CE oraz spe\u0142nia\u0107 wymagania normy [4, 7]:<\/p>\n\n\n\n
\n- PN-EN 1443:2019 Kominy – Wymagania og\u00f3lne [5], <\/li>\n\n\n\n
- kominy ceramiczne: PN-EN 13063-1+A1:2009 Kominy \u2013 Systemy kominowe z ceramicznymi kana\u0142ami wewn\u0119trznymi \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 1: Wymagania i badania dotycz\u0105ce odporno\u015bci na po\u017car sadzy [11],<\/li>\n\n\n\n
- kominy metalowe: PN-EN 1856-1:2009 Kominy – Wymagania dotycz\u0105ce komin\u00f3w metalowych \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 1: Cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe system\u00f3w kominowych [12] oraz PN-EN 18562:2009 Kominy – Wymagania dotycz\u0105ce komin\u00f3w metalowych \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 2: Metalowe kana\u0142y wewn\u0119trzne i metalowe \u0142\u0105czniki [13].<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
6. Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n
Na podstawie przeprowadzonej analizy mo\u017cna sformu\u0142owa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce wnioski: <\/p>\n\n\n\n
\n- Pellet drzewny, jako biopaliwo sta\u0142e i OZE, stanowi istotny element transformacji energetycznej Polski i UE. Warunkiem jest zachowanie wysokich standard\u00f3w jako\u015bci paliwa, procesu spalania i odprowadzania spalin dla maksymalnego ograniczenia emisji.<\/li>\n\n\n\n
- W\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne pelletu maj\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na jako\u015b\u0107 i stabilno\u015b\u0107 procesu spalania, poziom emisji zanieczyszcze\u0144 oraz warunki pracy system\u00f3w kominowych.<\/li>\n\n\n\n
- Niskie temperatury spalin, charakterystyczne dla nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 pelletowych, wymagaj\u0105 stosowania komin\u00f3w odpornych na kondensat i przystosowanych do pracy w nadci\u015bnieniu wywo\u0142anym prac\u0105 wentylatora w \u017ar\u00f3dle ciep\u0142a.<\/li>\n\n\n\n
- Poprawny dob\u00f3r urz\u0105dzenia grzewczego i systemu kominowego powinien by\u0107 traktowany jako zintegrowany proces projektowy, uwzgl\u0119dniaj\u0105cy parametry paliwa, charakter instalacji oraz uwarunkowania eksploatacyjne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
7. Literatura<\/h3>\n\n\n\n
[1] PN-EN ISO 17225-2:2021 Biopaliwa sta\u0142e \u2013 Specyfikacje paliw i klasy \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 2: Klasy pelet\u00f3w drzewnych<\/p>\n\n\n\n
[2] Kokoci\u0144ski, W. (2004). Drewno: pomiary w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i mechanicznych. Prodruk.<\/p>\n\n\n\n
[3] Niedzi\u00f3\u0142ka, I., Szpryngiel, M., & Zaklina, B. (2012). Analiza w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i mechanicznych pelet\u00f3w wytworzonych z wybranych surowc\u00f3w ro\u015blinnych. Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe, 13(10), 105108.<\/p>\n\n\n\n
[4] Ojczyk, G. (2020). Kot\u0142y na pelet. Nowoczesne urz\u0105dzenia o ma\u0142ej mocy. Rynek Instalacyjny, 7-8.<\/p>\n\n\n\n
[5] PN-EN 1443:2019 Kominy \u2013 Wymagania og\u00f3lne<\/p>\n\n\n\n
[6] Rozporz\u0105dzenia Komisji (UE) 2015\/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009\/125\/WE w odniesieniu do wymog\u00f3w dotycz\u0105cych ekoprojektu dla kot\u0142\u00f3w na paliwo sta\u0142e<\/p>\n\n\n\n
[7] Stowarzyszenie Producent\u00f3w i Importer\u00f3w Urz\u0105dze\u0144 Grzewczych (SPIUG), (2023\/2024) Raport bran\u017cowy z 2023 r. bran\u017cy instalacyjno-grzewczej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
[8] Ta\u0142ach, Z. A. (2020). Europejska klasyfikacja komin\u00f3w i system\u00f3w kominowych. Gaz, Woda i Technika Sanitarna. 94(5), 3-5. https:\/\/doi.org\/110.15199\/17.2020.5.1<\/a><\/p>\n\n\n\n[9] Ta\u0142ach, Z., & Dziok, T. (2019). Zjawisko smogu w Polsce i mo\u017cliwo\u015bci jego ograniczania. Gaz, Woda i Technika Sanitarna 93(12) 395-400. https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2019.12.3<\/a><\/p>\n\n\n\n[10] PN-EN 303-5+A1:2023-05 Kot\u0142y grzewcze – Cz\u0119\u015b\u0107 5: Kot\u0142y grzewcze na paliwa sta\u0142e z r\u0119cznym i automatycznym zasypem paliwa o nominalnej mocy cieplnej do 500 kW – Terminologia, wymagania, badania i oznakowanie<\/p>\n\n\n\n
[11] PN-EN 13063-1+A1:2009 Kominy – Systemy kominowe z ceramicznymi kana\u0142ami wewn\u0119trznymi – Cz\u0119\u015b\u0107 1: Wymagania i badania dotycz\u0105ce odporno\u015bci na po\u017car sadzy<\/p>\n\n\n\n
[12] PN-EN 1856-1:2009 Kominy – Wymagania dotycz\u0105ce komin\u00f3w metalowych – Cz\u0119\u015b\u0107 1: Cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe system\u00f3w kominowych<\/p>\n\n\n\n
[13] PN-EN 1856-2:2009 Kominy – Wymagania dotycz\u0105ce komin\u00f3w metalowych – Cz\u0119\u015b\u0107 2: Metalowe kana\u0142y wewn\u0119trzne i metalowe \u0142\u0105czniki<\/p>\n\n\n\n
[14] Bioenergy Europe. (2024). Pellet report 2024: Statistics, markets and outlook. Bioenergy Europe. https:\/\/bioenergyeurope.org\/pellet-report<\/a><\/p>\n\n\n\n[15] Bioenergy Europe. (2023). Pellet report 2023. Bioenergy Europe.<\/p>\n\n\n\n
[16] European Commission. (2009). Pellets@las. Pellet market country report: Poland. Brussels: Intelligent Energy Europe Programme.<\/p>\n\n\n\n
[17] Baltic Energy Conservation Agency (BAPE). (2009). Pellets@las. Development and promotion of a transparent European pellets market \u2013 Country report Poland. Gda\u0144sk: BAPE.<\/p>\n\n\n\n
[18] USDA Foreign Agricultural Service. (2025). Wood pellets annual: European Union (Report No. E42025\u20110004). Washington, DC: United States Department of Agriculture. https:\/\/apps.fas.usda.gov<\/a><\/p>\n\n\n\n[19] Gburzy\u0144ska, M., & Pikus, A. (2024). Wykorzystanie biomasy w energetyce. Gaz, Woda i Technika Sanitarna, 98(7\u20138), 5\u20139. https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2024.7-8.2<\/a><\/p>\n\n\n\n[20] Kamrat, W. (2023). Development of the Polish energy sector through transformation and harmonization with the European energy and climate policy. Gaz, Woda i Technika Sanitarna, 97(11) 2-11. https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2023.11.1<\/a><\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
* Kontakt \/ Correspondence: talach3@wp.pl<\/a><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n
Pobierz PDF<\/a> (Open Access)<\/p>\n\n\n\n Streszczenie:<\/strong> S\u0142owa kluczowe:<\/strong> drewno, paliwa drewnopochodne, pellet, konstrukcje komin\u00f3w<\/em><\/p>\n\n\n\n Abstract: Keywords:<\/strong>wood-based fuels, wood, pellets, chimney structures<\/em><\/p>\n\n\n\n Paliwa drewnopochodne obejmuj\u0105 szerok\u0105 grup\u0119 surowc\u00f3w energetycznych pochodzenia biologicznego, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych pellet drzewny stanowi najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105, wysoko przetworzon\u0105 form\u0119 paliwa. W Unii Europejskiej jest on klasyfikowany jako biopaliwo sta\u0142e pochodz\u0105ce z biomasy, a energia uzyskiwana z jego spalania zaliczana jest do odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii (OZE). Status odnawialno\u015bci pelletu zosta\u0142 jednoznacznie potwierdzony w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady dotycz\u0105cych promowania stosowania energii ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci w dyrektywie RED II oraz jej aktualizacji RED III. Pellet stanowi paliwo preferowane w polityce energetyczno\u2011klimatycznej Unii Europejskiej, jako alternatywa dla paliw kopalnych [20]. Wskazywany jest jako jedno z rozwi\u0105za\u0144 wspieraj\u0105cych ograniczenie emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, szczeg\u00f3lnie w obszarze niskiej emisji. Z powodzeniem mo\u017ce by\u0107 wykorzystywanych w indywidualnych, domowych \u017ar\u00f3d\u0142ach ciep\u0142a, jak i scentralizowanych ciep\u0142owniach du\u017cej mocy [19].<\/p>\n\n\n\n Podczas spalania pelletu drzewnego, podobnie jak innych paliw sta\u0142ych pochodzenia biologicznego, emitowane s\u0105 zanieczyszczenia gazowe i py\u0142owe, lecz w uj\u0119ciu bilansu CO\u2082 pellet uznawany jest za paliwo niskoemisyjne. Ilo\u015b\u0107 i sk\u0142ad zanieczyszcze\u0144 zale\u017c\u0105 przede wszystkim od jako\u015bci paliwa oraz konstrukcji i parametr\u00f3w pracy urz\u0105dzenia grzewczego i systemu odprowadzania spalin. Konieczno\u015bci\u0105 jest wi\u0119c przestrzeganie norm jako\u015bciowych paliw oraz stosowanie nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 grzewczych spe\u0142niaj\u0105cych wymagania dyrektywy Ecodesign. Musz\u0105 wykazywa\u0107 si\u0119 wysok\u0105 sprawno\u015bci\u0105 ciepln\u0105 i nisk\u0105 emisj\u0105 py\u0142\u00f3w do atmosfery [9].<\/p>\n\n\n\n Wykorzystanie pelletu wspiera r\u00f3wnie\u017c bezpiecze\u0144stwo energetyczne kraju oraz wsp\u00f3lnoty kraj\u00f3w Unii Europejskiej. Jego produkcja opiera si\u0119 na lokalnie dost\u0119pnych i odnawialnych zasobach biomasy, ogranicza zale\u017cno\u015b\u0107 od importowanych paliw kopalnych, szczeg\u00f3lnie gazu ziemnego i ropy naftowej. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystanie wielu surowc\u00f3w jak odpady drzewne i pozosta\u0142o\u015bci z przemys\u0142u drzewnego sprzyja dywersyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 energii, stabilizacji dostaw oraz zwi\u0119kszeniu samowystarczalno\u015bci energetycznej. W skali UE rozw\u00f3j rynku pelletu umo\u017cliwia decentralizacj\u0119 systemu energetycznego, zmniejsza wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zak\u0142\u00f3cenia geopolityczne i cenowe na rynkach paliw kopalnych oraz wpisuje si\u0119 w realizacj\u0119 d\u0142ugoterminowych cel\u00f3w polityki energetycznej i klimatycznej Unii [20]. Zwi\u0119ksza udzia\u0142 odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii w bilansie energetycznym, przy jednoczesnym wykorzystaniu w\u0142asnego potencja\u0142u surowcowego pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n\n\n\n Mimo licznych zalet powszechne wykorzystanie pelletu podlega istotnym ograniczeniom technicznym, \u015brodowiskowym, regulacyjnym i rynkowym. Do podstawowych barier nale\u017cy ograniczona dost\u0119pno\u015b\u0107 surowca drzewnego w Europie, ryzyko konkurencji o biomas\u0119 oraz rosn\u0105ce wymagania \u015brodowiskowe (pochodzenie surowca, spos\u00f3b jego pozyskania, bilans emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w ca\u0142ym cyklu \u017cycia). Ograniczeniem s\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwarunkowania ekonomiczne i logistyczne: zmienno\u015b\u0107 cen pelletu, sezonowo\u015b\u0107 popytu, koszty transportu oraz koszt i konieczno\u015b\u0107 magazynowania. Stosowanie pelletu podlega r\u00f3wnie\u017c ograniczeniom lokalnym, wynikaj\u0105cym np. z przepis\u00f3w antysmogowych lub regionalnych plan\u00f3w ochrony powietrza.<\/p>\n\n\n\n W Polsce dostrzegalny jest dynamiczny rozw\u00f3j urz\u0105dze\u0144 grzewczych opalanych pelletem drzewnym. Wed\u0142ug bran\u017cowego raportu z lat 2023\/2024 opracowanego przez Stowarzyszenie Producent\u00f3w i Importer\u00f3w Urz\u0105dze\u0144 Grzewczych (SPIUG) w Polsce funkcjonowa\u0142o ponad 400 tysi\u0119cy urz\u0105dze\u0144 grzewczych na pellet drzewny zg\u0142oszonych do rejestru Centralnej Ewidencji Emisyjno\u015bci Budynk\u00f3w (CEEB) [7]. R\u00f3wnocze\u015bnie ro\u015bnie liczba krajowych producent\u00f3w r\u00f3\u017cnego typu pelletu, kt\u00f3rych obecnie w naszym kraju jest ju\u017c ponad 100. Nasz kraj zajmuje czo\u0142owe miejsce w produkcji pelletu w Europie, tu\u017c za Republik\u0105 Federaln\u0105 Niemiec i Francj\u0105, z szacowan\u0105 roczn\u0105 produkcj\u0105 oko\u0142o 2,20 mln ton.<\/p>\n\n\n\n W Polsce pellet stanowi atrakcyjne ekonomicznie \u017ar\u00f3d\u0142o ciep\u0142a. Por\u00f3wnanie rocznych koszt\u00f3w ogrzewania budynku o powierzchni 150 m2<\/sup> za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych, ekologicznych technologii przedstawiono w Tabeli 1. Podane ceny maj\u0105 charakter orientacyjny i podane s\u0105 dla dom\u00f3w o powierzchni oko\u0142o 150 m2<\/sup>, dobrze ocieplonych, a w przypadku dom\u00f3w ogrzewanych pomp\u0105 ciep\u0142a ma r\u00f3wnie\u017c znaczenie rodzaj zastosowanej wewn\u0119trznej instalacji centralnego ogrzewania. Dane orientacyjne za rok 2023.<\/p>\n\n\n\n Tabela 1. \u015arednie roczne koszty ogrzewania w Polsce budynku o powierzchni 150 m2<\/sup> [8] Liczba \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a opalanych pelletem w Polsce wykazuje wyra\u017any trend wzrostowy. Dok\u0142adne dane ilo\u015bciowe dost\u0119pne s\u0105 dopiero od momentu uruchomienia Centralnej Ewidencji Emisyjno\u015bci Budynk\u00f3w (CEEB w 2021 r.). Wcze\u015bniejszy rozw\u00f3j rynku zosta\u0142 oceniany na podstawie danych bran\u017cowych i analiz po\u015brednich.<\/p>\n\n\n\n Tabela 2. Liczba \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a opalanych pelletem w Polsce, opracowanie w\u0142asne Wzrost liczby kot\u0142\u00f3w na pellet w Polsce by\u0142 ponadto nap\u0119dzany programami wsparcia finansowego oraz zaostrzaniem prawa ochrony \u015brodowiska. Kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 program \u201eCzyste Powietrze”, kt\u00f3ry od 2018 r. dofinansowa\u0142 wymian\u0119 pozaklasowych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a na nowoczesne kot\u0142y biomasowe. R\u00f3wnocze\u015bnie wojew\u00f3dzkie uchwa\u0142y antysmogowe wprowadzi\u0142y obowi\u0105zek eliminacji wysokoemisyjnych kot\u0142\u00f3w w\u0119glowych. Kot\u0142y na pellet sta\u0142y si\u0119 jedn\u0105 z podstawowych technologii zast\u0119pczych. Po\u0142\u0105czenie presji regulacyjnej z instrumentami finansowymi stworzy\u0142o warunki do dynamicznego rozwoju segmentu pelletowych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a w polskich gospodarstwach domowych.<\/p>\n\n\n\n Pellet drzewny jest produkowany na bazie drewna iglastego (sosna, \u015bwierk), rzadziej drewna li\u015bciastego (buk, brzoza, d\u0105b). Zaletami produkcji pellet\u00f3w z drzew iglastych jest du\u017ca zawarto\u015b\u0107 ligniny (sosna), kt\u00f3ra zapewnia dobr\u0105 spoisto\u015b\u0107 bez konieczno\u015bci stosowania dodatk\u00f3w. Pellet otrzymany z tego rodzaju drewna charakteryzuje si\u0119 wysok\u0105 warto\u015bci\u0105 opa\u0142ow\u0105. Podobnie pellet z drewna \u015bwierkowego, kt\u00f3rego cechuje r\u00f3wnie\u017c niska zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, wysoka kaloryczno\u015b\u0107 oraz stabilne spalanie. W obu przypadkach istotne znaczenie ma du\u017ca dost\u0119pno\u015b\u0107 w kraju odpad\u00f3w tartacznych takich jak trociny, zr\u0119bki i py\u0142 drzewny [10].<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwo\u015bci pelletu podlegaj\u0105 \u015bcis\u0142ej normalizacji, zar\u00f3wno na poziomie mi\u0119dzynarodowym, jak i krajowym. Normy okre\u015blaj\u0105 m.in. warto\u015b\u0107 opa\u0142ow\u0105, wilgotno\u015b\u0107, zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, trwa\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105, g\u0119sto\u015b\u0107 nasypow\u0105, wymiary geometryczne pelletu oraz dopuszczaln\u0105 zawarto\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w takich jak azot, siarka i chlor. Normalizacja w\u0142a\u015bciwo\u015bci pelletu stanowi podstaw\u0119 jego bezpiecznego i efektywnego wykorzystania w nowoczesnych urz\u0105dzeniach grzewczych, ograniczenia negatywnego wp\u0142ywu spalania na \u015brodowisko oraz zapewnia por\u00f3wnywalno\u015b\u0107 paliw na rynku krajowym i europejskim [1]. W tabeli 3 przedstawiono parametry jakimi charakteryzuje si\u0119 dobrej jako\u015bci pellet, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 zastosowany jako paliwo.<\/p>\n\n\n\n Tabela 3. Zalecane parametry pelletu [1] Norma okre\u015bla klasy jako\u015bciowe paliw i wymagania dla klas pellet\u00f3w drzewnych stosowanych do cel\u00f3w zar\u00f3wno nieprzemys\u0142owych jak i przemys\u0142owych. Klasa ko\u0144cowa produktu jest \u015bci\u015ble powi\u0105zania z pochodzeniem surowca [1]:<\/p>\n\n\n\n Uzupe\u0142nieniem normy jest mi\u0119dzynarodowy system certyfikacji Schemat ENplus, kt\u00f3ry zawiera bardziej rygorystyczne wymagania jako\u015bciowe oraz obejmuje kontrol\u0119 ca\u0142ego \u0142a\u0144cucha dostaw: produkcji, logistyki, dystrybucji i sprzeda\u017cy. Inicjatorem schematu ENplus by\u0142 Deutsches Pelletinstitut (DEPI), kt\u00f3ry w 2010 r. stworzy\u0142 ENplus we wsp\u00f3\u0142pracy z organizacj\u0105 proPellets Austria [2].<\/p>\n\n\n\n Pellet mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c produkowany z biomasy ro\u015blinnej, zw\u0142aszcza ze s\u0142omy zb\u00f3\u017c i innych kultur uprawnych w formie pierwotnej. Istotne znaczenie ma rodzaj i sk\u0142ad chemiczny materia\u0142\u00f3w ro\u015blinnych. Zawieraj\u0105 one najcz\u0119\u015bciej celuloz\u0119, skrobi\u0119, bia\u0142ka, \u017cywice, lignin\u0119, t\u0142uszcze i woski. Substancje te podczas aglomeracji ulegaj\u0105 okre\u015blonym przemianom fizycznym i chemicznym, kt\u00f3re maj\u0105 du\u017cy wp\u0142yw na energoch\u0142onno\u015b\u0107 oraz jako\u015b\u0107 procesu kompaktowania surowc\u00f3w (granulowanie, peletowanie) [3]. W tabeli 4 przedstawiono w\u0142a\u015bciwo\u015bci surowc\u00f3w ro\u015blinnych u\u017cytych do produkcji pelletu z biomasy ro\u015blinnej.<\/p>\n\n\n\n Tabela 4. W\u0142a\u015bciwo\u015bci surowc\u00f3w ro\u015blinnych u\u017cytych do produkcji pelletu [3] Do najwa\u017cniejszych cech wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych urz\u0105dzenia opalane pelletem od innych urz\u0105dze\u0144 na paliwa sta\u0142e nale\u017c\u0105 wysoki stopie\u0144 automatyzacji procesu spalania (automatyczny podajnik paliwa, zap\u0142on, regulacja mocy) oraz sterowania prac\u0105 urz\u0105dzenia. Ogranicza to obs\u0142ug\u0119 do minimum oraz zapewnia wysok\u0105 sprawno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 procesu spalania. Sprawno\u015b\u0107 ta mo\u017ce si\u0119ga\u0107 85\u201390%, co wynika z precyzyjnej kontroli procesu spalania oraz stabilnych, jednorodnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci paliwa. Cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 jest tak\u017ce przystosowanie do pracy w niskich temperaturach spalin, cz\u0119sto z wymuszonym obiegiem spalin, co wp\u0142ywa na specyficzne wymagania wobec system\u00f3w kominowych.<\/p>\n\n\n\n Urz\u0105dzenia grzewcze opalane pelletem zaliczane s\u0105 do urz\u0105dze\u0144 spalaj\u0105cych biomas\u0119. Wymagania dla urz\u0105dze\u0144 tego rodzaju s\u0105 \u015bci\u015ble uregulowane w Polsce i w Unii Europejskiej, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem formalnym jak i prawnym. Podstawowym wymaganiem jest Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2015\/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009\/125\/WE w odniesieniu do wymog\u00f3w dotycz\u0105cych ekoprojektu dla kot\u0142\u00f3w na paliwo sta\u0142e [6]. Rozporz\u0105dzenie to nak\u0142ada wym\u00f3g ograniczenia emisji szkodliwych substancji (py\u0142, CO, NOx) dla nowych kot\u0142\u00f3w i piec\u00f3w na paliwa sta\u0142e. W Unii Europejskiej i w naszym kraju obowi\u0105zuje norma dotycz\u0105ca wymaga\u0144 dla kot\u0142\u00f3w na paliwa sta\u0142e okre\u015blaj\u0105ca sprawno\u015b\u0107 i emisj\u0119 spalin, kt\u00f3r\u0105 jest norma PN-EN 303-5+A1:2023-05 \u201eKot\u0142y grzewcze \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 5: Kot\u0142y grzewcze na paliwa sta\u0142e z r\u0119cznym i automatycznym zasypem paliwa o nominalnej mocy cieplnej do 500 kW \u2013 Terminologia, wymagania, badania i oznakowanie\u201d [10]. Zgodnie z wymaganiami tej normy urz\u0105dzenia tego typu powinny spe\u0142nia\u0107 Klas\u0119 5, kt\u00f3re podano w Tabeli 5 [2].<\/p>\n\n\n\n Tabela 5. Wymagania Klasy 5 dla kot\u0142\u00f3w na paliwa sta\u0142e [2, 10] Na rynku dost\u0119pnych jest wiele typ\u00f3w kot\u0142\u00f3w opalanych drewnem i produktami drewnopochodnymi, w tym szczeg\u00f3lnie pelletem. Kluczowe parametry techniczne tego typu urz\u0105dze\u0144 to [2]:<\/p>\n\n\n\n Pozosta\u0142e parametry urz\u0105dze\u0144 to [2]:<\/p>\n\n\n\n Dobieraj\u0105c urz\u0105dzenie grzewcze na pellet nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wiele czynnik\u00f3w w tym [2]: <\/p>\n\n\n\n Istotnym elementem w kot\u0142ach opalanych pelletem jest magazyn paliwa. Pe\u0142ni on kluczow\u0105 rol\u0119 w zapewnieniu ci\u0105g\u0142o\u015bci, stabilno\u015bci oraz automatyzacji procesu podawania i spalania paliwa. Magazyn pelletu (zasobnik, silos) mo\u017ce by\u0107 zintegrowany z kot\u0142em w jednej obudowie lub wykonany jako oddzielny zbiornik zewn\u0119trzny. W zale\u017cno\u015bci od rozwi\u0105zania paliwo podawane jest do palnika grawitacyjnie lub mechanicznie za po\u015brednictwem podajnika \u015blimakowego lub pneumatycznego.<\/p>\n\n\n\n Konstrukcja zasobnika musi zapewnia\u0107 ochron\u0119 pelletu przed wilgoci\u0105, zbrylaniem i degradacj\u0105 mechaniczn\u0105. Ochrona zmagazynowanego paliwa ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne paliwa, a one maj\u0105 wp\u0142yw na stabilno\u015b\u0107 spalania i emisj\u0119 zanieczyszcze\u0144. Wielko\u015b\u0107 zasobnika paliwa determinuje czas bezobs\u0142ugowej pracy kot\u0142a mi\u0119dzy kolejnymi zasypami paliwa. W nowoczesnych instalacjach domowych okres ten wynosi od kilku dni do nawet kilku tygodni.<\/p>\n\n\n\n Kominek domowy na pellet, zwany kominkiem pokojowym, jest automatycznym piecem grzewczym, kt\u00f3ry spala pellet drzewny i oddaje ciep\u0142o bezpo\u015brednio do pomieszczenia, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje. W por\u00f3wnaniu do komink\u00f3w opalanych drewnem kominki na pellet charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysok\u0105 efektywno\u015bci\u0105 energetyczn\u0105, sprawno\u015bci\u0105 na poziomie 80\u201390%, ekologicznym procesem spalania i prostym u\u017cytkowaniem [2]. Wyposa\u017cone s\u0105 w elektroniczny uk\u0142ad sterowania i dodatkowe urz\u0105dzenia elektryczne jak grza\u0142ka elektryczna s\u0142u\u017c\u0105ca do automatycznego rozpalania, wentylator, podajnik pelletu do paleniska oraz sterownik zapewniaj\u0105cy efektywno\u015b\u0107 procesu spalania.<\/p>\n\n\n\n Kominki na pellet, podobnie jak kot\u0142y pelletowe, wyposa\u017cone s\u0105 w magazyn paliwa (zasobnik pelletu). Zasobnik jest najcz\u0119\u015bciej integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 urz\u0105dzenia, zabudowan\u0105 w korpusie kominka, co ogranicza jego pojemno\u015b\u0107. Pozwala ona na ci\u0105g\u0142\u0105 prac\u0119 bez konieczno\u015bci uzupe\u0142niania paliwa od kilkunastu godzin do kilku dni. Magazyn paliwa w kominkach na pellet, mimo mniejszej pojemno\u015bci, spe\u0142nia te same funkcje co w kot\u0142ach pelletowych. Stanowi\u0105c element bezobs\u0142ugowej i bezpiecznej eksploatacji oraz chroni zmagazynowane palio przed degradacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jako\u015b\u0107 pelletu drzewnego (wilgotno\u015b\u0107, zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, sk\u0142ad chemiczny) ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na proces spalania oraz warunki pracy system\u00f3w kominowych. Spalanie pelletu o podwy\u017cszonej wilgotno\u015bci lub zwi\u0119kszonej zawarto\u015bci cz\u0119\u015bci mineralnych prowadzi do obni\u017cenia temperatury spalin. Powoduje to wzrost ilo\u015bci kondensatu oraz intensyfikacj\u0119 proces\u00f3w korozyjnych w przewodach spalinowych.<\/p>\n\n\n\n Nowoczesne kot\u0142y i kominki na pellet charakteryzuj\u0105 si\u0119 prac\u0105 w trybie niskotemperaturowym oraz stosowaniem wentylator\u00f3w mechanicznych w obiegu spalin. Sprawia to, \u017ce systemy kominowe musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 wymagania szczelno\u015bci, odporno\u015bci na dzia\u0142anie kondensatu oraz pracy w nadci\u015bnieniu. W konsekwencji jako\u015b\u0107 paliwa, parametry procesu spalania oraz konstrukcja urz\u0105dzenia grzewczego powinny by\u0107 traktowane jako zintegrowany uk\u0142ad, a dob\u00f3r komina musi uwzgl\u0119dnia\u0107 specyficzne warunki pracy instalacji.<\/p>\n\n\n\n Kominy przeznaczone do odprowadzania spalin z urz\u0105dze\u0144 opalanych pelletem nale\u017cy traktowa\u0107 jako kominy do \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a na paliwa sta\u0142e. Zgodnie z polskimi przepisami nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na minimaln\u0105 wysoko\u015b\u0107 komina, kt\u00f3ra powinna wynosi\u0107 4 metry. Dodatkowo ka\u017cdy komin u swojej podstawy powinien mie\u0107 drzwiczki wyczystne oraz odstojnik na zanieczyszczenia. W dolnej cz\u0119\u015bci komina powinno by\u0107 miejsce do pod\u0142\u0105czenia urz\u0105dzenia grzewczego.<\/p>\n\n\n\n Przy doborze komina nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami budowlanymi oraz wytycznymi zawartymi w instrukcji monta\u017cu i obs\u0142ugi urz\u0105dzenia grzewczego. Kominy do urz\u0105dze\u0144 opalanych pelletem mog\u0105 pracowa\u0107 na podci\u015bnieniu, a w przypadku nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 pracuj\u0105 na niewielkim nadci\u015bnieniu wymuszonym wentylatorem. Je\u017celi producent urz\u0105dze\u0144 grzewczych przewiduje bardzo nisk\u0105 temperatur\u0119 wylotow\u0105 spalin, a przew\u00f3d kominowy jest wysoki, to w\u00f3wczas nale\u017cy zako\u0144czenie komina ociepli\u0107. Na rynku dost\u0119pnych jest wiele rodzaj\u00f3w system\u00f3w kominowych, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 konstrukcj\u0105 i rodzajem zastosowanego materia\u0142u. Do najpopularniejszych nale\u017c\u0105 kominy ceramiczne i ze stali stopowych.<\/p>\n\n\n\n Przewody ceramiczne s\u0105 trwa\u0142e i \u0142atwe w monta\u017cu, wykazuj\u0105 dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci izolacyjne i parametry cieplne, s\u0105 odporne na dzia\u0142anie wysokich temperatur oraz nag\u0142e ich zmiany [17]. Kominy wykonane ze stali stopowych s\u0105 wytrzyma\u0142e, odporne na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych i wykazuj\u0105 wysok\u0105 odporno\u015b\u0107 chemiczn\u0105. S\u0105 odporne na dzia\u0142anie kondensatu. Ich zalet\u0105 jest niska waga, dlatego nie s\u0105 nadmiernym obci\u0105\u017ceniem dla konstrukcji budynku. Wad\u0105 s\u0105 niskie w\u0142a\u015bciwo\u015bci izolacyjne, co wymaga stosowania dodatkowej izolacyjnej warstwy ochronnej. Kominy stalowe stosuje si\u0119 jako wk\u0142ady kominowe lub kominy wolnostoj\u0105ce. Ka\u017cdy komin powinien by\u0107 wyposa\u017cony w wyczystk\u0119 na dole oraz mie\u0107 zapewniony dost\u0119p do kontroli i czyszczenia. Czyszczenie komin\u00f3w, zgodnie z przepisami prawa, powinno odbywa\u0107 si\u0119 minimum 1 raz w roku, a przy paliwach sta\u0142ych nawet 4 razy w roku [7].<\/p>\n\n\n\n Kominy przeznaczone do kot\u0142\u00f3w opalanych pelletem mog\u0105 by\u0107 wykonane z typowych materia\u0142\u00f3w na kominy i systemy kominowe. Przy doborze rodzaj\u00f3w komina nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na nast\u0119puj\u0105ce parametry urz\u0105dzenia grzewczego [4, 6, 7]:<\/p>\n\n\n\n Kominy i elementy kominowe powinny by\u0107 oznakowane znakiem CE oraz spe\u0142nia\u0107 wymagania normy [4, 7]:<\/p>\n\n\n\n Na podstawie przeprowadzonej analizy mo\u017cna sformu\u0142owa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce wnioski: <\/p>\n\n\n\n [1] PN-EN ISO 17225-2:2021 Biopaliwa sta\u0142e \u2013 Specyfikacje paliw i klasy \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 2: Klasy pelet\u00f3w drzewnych<\/p>\n\n\n\n [2] Kokoci\u0144ski, W. (2004). Drewno: pomiary w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i mechanicznych. Prodruk.<\/p>\n\n\n\n [3] Niedzi\u00f3\u0142ka, I., Szpryngiel, M., & Zaklina, B. (2012). Analiza w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i mechanicznych pelet\u00f3w wytworzonych z wybranych surowc\u00f3w ro\u015blinnych. Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe, 13(10), 105108.<\/p>\n\n\n\n [4] Ojczyk, G. (2020). Kot\u0142y na pelet. Nowoczesne urz\u0105dzenia o ma\u0142ej mocy. Rynek Instalacyjny, 7-8.<\/p>\n\n\n\n [5] PN-EN 1443:2019 Kominy \u2013 Wymagania og\u00f3lne<\/p>\n\n\n\n [6] Rozporz\u0105dzenia Komisji (UE) 2015\/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009\/125\/WE w odniesieniu do wymog\u00f3w dotycz\u0105cych ekoprojektu dla kot\u0142\u00f3w na paliwo sta\u0142e<\/p>\n\n\n\n [7] Stowarzyszenie Producent\u00f3w i Importer\u00f3w Urz\u0105dze\u0144 Grzewczych (SPIUG), (2023\/2024) Raport bran\u017cowy z 2023 r. bran\u017cy instalacyjno-grzewczej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n [8] Ta\u0142ach, Z. A. (2020). Europejska klasyfikacja komin\u00f3w i system\u00f3w kominowych. Gaz, Woda i Technika Sanitarna. 94(5), 3-5. https:\/\/doi.org\/110.15199\/17.2020.5.1<\/a><\/p>\n\n\n\n [9] Ta\u0142ach, Z., & Dziok, T. (2019). Zjawisko smogu w Polsce i mo\u017cliwo\u015bci jego ograniczania. Gaz, Woda i Technika Sanitarna 93(12) 395-400. https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2019.12.3<\/a><\/p>\n\n\n\n [10] PN-EN 303-5+A1:2023-05 Kot\u0142y grzewcze – Cz\u0119\u015b\u0107 5: Kot\u0142y grzewcze na paliwa sta\u0142e z r\u0119cznym i automatycznym zasypem paliwa o nominalnej mocy cieplnej do 500 kW – Terminologia, wymagania, badania i oznakowanie<\/p>\n\n\n\n [11] PN-EN 13063-1+A1:2009 Kominy – Systemy kominowe z ceramicznymi kana\u0142ami wewn\u0119trznymi – Cz\u0119\u015b\u0107 1: Wymagania i badania dotycz\u0105ce odporno\u015bci na po\u017car sadzy<\/p>\n\n\n\n [12] PN-EN 1856-1:2009 Kominy – Wymagania dotycz\u0105ce komin\u00f3w metalowych – Cz\u0119\u015b\u0107 1: Cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe system\u00f3w kominowych<\/p>\n\n\n\n [13] PN-EN 1856-2:2009 Kominy – Wymagania dotycz\u0105ce komin\u00f3w metalowych – Cz\u0119\u015b\u0107 2: Metalowe kana\u0142y wewn\u0119trzne i metalowe \u0142\u0105czniki<\/p>\n\n\n\n [14] Bioenergy Europe. (2024). Pellet report 2024: Statistics, markets and outlook. Bioenergy Europe. https:\/\/bioenergyeurope.org\/pellet-report<\/a><\/p>\n\n\n\n [15] Bioenergy Europe. (2023). Pellet report 2023. Bioenergy Europe.<\/p>\n\n\n\n [16] European Commission. (2009). Pellets@las. Pellet market country report: Poland. Brussels: Intelligent Energy Europe Programme.<\/p>\n\n\n\n [17] Baltic Energy Conservation Agency (BAPE). (2009). Pellets@las. Development and promotion of a transparent European pellets market \u2013 Country report Poland. Gda\u0144sk: BAPE.<\/p>\n\n\n\n [18] USDA Foreign Agricultural Service. (2025). Wood pellets annual: European Union (Report No. E42025\u20110004). Washington, DC: United States Department of Agriculture. https:\/\/apps.fas.usda.gov<\/a><\/p>\n\n\n\n [19] Gburzy\u0144ska, M., & Pikus, A. (2024). Wykorzystanie biomasy w energetyce. Gaz, Woda i Technika Sanitarna, 98(7\u20138), 5\u20139. https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2024.7-8.2<\/a><\/p>\n\n\n\n [20] Kamrat, W. (2023). Development of the Polish energy sector through transformation and harmonization with the European energy and climate policy. Gaz, Woda i Technika Sanitarna, 97(11) 2-11. https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2023.11.1<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
DOI: 10.65545\/GWITS.2026.04.06<\/strong>, GWiTS 4\/2026, kwiecie\u0144 2026<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Pellet drzewny stanowi istotny element transformacji energetycznej Polski i Unii Europejskiej, jako odnawialne biopaliwo sta\u0142e o korzystnym bilansie emisji. Rosn\u0105ce wykorzystanie w indywidualnych \u017ar\u00f3d\u0142ach ciep\u0142a wynika z presji regulacyjnej, program\u00f3w wsparcia finansowego oraz konkurencyjnych koszt\u00f3w ogrzewania. Efektywne i bezpieczne spalanie pelletu wymaga zachowania wysokich standard\u00f3w jako\u015bci paliwa, stosowania nowoczesnych kot\u0142\u00f3w spe\u0142niaj\u0105cych wymagania klas i Ecodesign oraz w\u0142a\u015bciwych system\u00f3w kominowych. Paliwo, urz\u0105dzenie grzewcze i systemy kominowe tworz\u0105 zintegrowany uk\u0142ad techniczny, kt\u00f3rego poprawno\u015b\u0107 decyduje o sprawno\u015bci energetycznej, poziomie emisji oraz trwa\u0142o\u015bci instalacji.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>Wood pellets constitute a key component of the energy transition in Poland and the European Union as a renewable solid biofuel with a favourable emissions balance. Their increasing use in individual heating systems is driven by regulatory pressure, financial support schemes, and competitive heating costs. Efficient and safe pellet combustion requires high fuel quality standards, the application of modern boilers compliant with class requirements and Ecodesign criteria, and appropriately designed chimney systems. Fuel, heating appliance, and chimney system form an integrated technical system, the correct configuration of which determines energy efficiency, emission levels, and the long-term durability of the installation.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n1. Wst\u0119p<\/h3>\n\n\n\n
Fig. 1. The pellet market in Poland from 2003 to 2024, own study [15\u201318]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Table 1. Average annual heating costs in Poland for a building with an area of 150 m2<\/sup> [8]<\/strong><\/p>\n\n\n\nLp.<\/strong><\/td> Rodzaj paliwa<\/strong><\/td> Roczny koszt ogrzewania w z\u0142\/rok<\/strong><\/td><\/tr> 1.<\/td> Pellet (~1300 z\u0142\/t)<\/td> ~ 4510<\/td><\/tr> 2.<\/td> Gaz ziemny wysokometanowy<\/td> ~ 6628<\/td><\/tr> 3.<\/td> Gaz p\u0142ynny propan<\/td> ~ 5280<\/td><\/tr> 4.<\/td> Pompa ciep\u0142a<\/td> 2400 \u00f7 5500<\/td><\/tr> 5.<\/td> Energia elektryczna<\/td> ~ 15606<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
Table 2. Number of pellet\u2011fired heat sources in Poland, own study<\/strong><\/p>\n\n\n\nRok \/ okres<\/strong><\/td> Liczba \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a na pellet<\/strong><\/td> \u0179r\u00f3d\u0142o danych<\/strong><\/td><\/tr> 2003\u20132005<\/td> 10 000<\/td> Pellets@las, BAPE<\/td><\/tr> 2006\u20132008<\/td> 20 000<\/td> Pellets@las, PIGPD<\/td><\/tr> 2009\u20132010<\/td> 50 000<\/td> Pellets@las<\/td><\/tr> 2012<\/td> 80 000<\/td> SPIUG<\/td><\/tr> 2015<\/td> 150 000<\/td> SPIUG, PIGPD<\/td><\/tr> 2018<\/td> 250 000<\/td> SPIUG<\/td><\/tr> 2020<\/td> 350 000<\/td> SPIUG<\/td><\/tr> 2021<\/td> 380 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2022<\/td> 400 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2023<\/td> 420 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2024<\/td> 430 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr> 2025<\/td> 440 000<\/td> CEEB (GUNB)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n 2.Zalecane parametry pelletu<\/h3>\n\n\n\n
Table 3. Recommended pellet parameters [1]<\/strong><\/p>\n\n\n\nNazwa parametru<\/strong><\/td> Warto\u015b\u0107 parametru<\/strong><\/td> Jednostka<\/strong><\/td><\/tr> zalecana<\/strong><\/td> standardowa<\/strong><\/td><\/tr> Warto\u015b\u0107 opa\u0142owa<\/td> 18-19<\/td> 16-19<\/td> MJ\/kg<\/td><\/tr> Wilgotno\u015b\u0107<\/td> 6-8<\/td> \u2264 10<\/td> %<\/td><\/tr> Trwa\u0142o\u015b\u0107 mechaniczna<\/td> \u2265 97,5<\/td> 96,5 – 98<\/td> %<\/td><\/tr> Zawarto\u015b\u0107 siarki<\/td> \u2264 0,03<\/td> 0,01 \u2013 0,05<\/td> %<\/td><\/tr> Zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u<\/td> \u2264 0,7<\/td> 0,5\u20131,5<\/td> %<\/td><\/tr> G\u0119sto\u015b\u0107 nasypowa<\/td> \u2265 600<\/td> 600\u2013750<\/td> kg\/m3<\/sup><\/td><\/tr> Typowa \u015brednica<\/td> 6 – 8<\/td> 6 – 8<\/td> mm<\/td><\/tr> D\u0142ugo\u015b\u0107<\/td> 10 – 20<\/td> 10 – 40<\/td> mm<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n \n
3. Pellet z biomasy ro\u015blinnej<\/h3>\n\n\n\n
Table 4. Properties of plant raw materials used to produce pellets [3]<\/p>\n\n\n\nLp.<\/strong><\/td> Rodzaj surowca<\/strong><\/td> Wilgotno\u015b\u0107 w stanie \u015bwie\u017cym [%]<\/strong><\/td> Wilgotno\u015b\u0107 w stanie suchym [%]<\/strong><\/td> Warto\u015b\u0107 opa\u0142owa w stanie suchym [MJ\/kg]<\/strong><\/td><\/tr> 1.<\/td> S\u0142oma pszenna<\/td> 19,4 – 22,6<\/td> 11,9 -13,8<\/td> 15,7 \u2013 16,4<\/td><\/tr> 2.<\/td> S\u0142oma rzepakowa<\/td> 20,3 \u2013 24,4<\/td> 10,1 \u2013 12,4<\/td> 16,1 \u2013 16,6<\/td><\/tr> 3.<\/td> S\u0142oma kukurydziana<\/td> 32,6 \u2013 50,8<\/td> 12,6 \u2013 14,3<\/td> 16,2 \u2013 16,9<\/td><\/tr> 4.<\/td> Siano \u0142\u0105kowe<\/td> 17,3 \u2013 20,5<\/td> 12,0 \u2013 13,8<\/td> 15,3 \u2013 16,1<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n 4. Urz\u0105dzenia grzewcze opalane pelletem<\/h3>\n\n\n\n
4.1. Kot\u0142y grzewcze opalane drewnem i pelletem<\/h5>\n\n\n\n
Table 5. Class 5 requirements for solid fuel boilers [2, 10]<\/strong><\/p>\n\n\n\nLp<\/strong>.<\/td> Parametr<\/strong><\/td> Warto\u015b\u0107 wymagana w klasie 5<\/strong><\/td> Jednostka<\/strong><\/td><\/tr> 1.<\/td> Sprawno\u015b\u0107 cieplna<\/td> \u2265 87 (dla ma\u0142ych kot\u0142\u00f3w)<\/td> %<\/td><\/tr> 2.<\/td> Emisja py\u0142\u00f3w<\/td> \u2264 40<\/td> mg\/Nm3<\/sup> przy 13% O2<\/sub><\/td><\/tr> 3.<\/td> Emisja CO<\/td> \u2264 150<\/td><\/tr> 4.<\/td> Emisja NOx<\/sub><\/td> \u2264 400 (dla kot\u0142\u00f3w do 50 kW)<\/td><\/tr> 5.<\/td> Zu\u017cycie paliwa i bezpiecze\u0144stwo<\/td> sterowanie automatyczne, podajnik paliwa, system zabezpiecze\u0144<\/td> –<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n \n
\n
\n
4.2. Kominki domowe opalane pelletem<\/h3>\n\n\n\n
5. Systemy kominowe przeznaczone do urz\u0105dze\u0144 opalanych pelletem<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
6. Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n
\n
7. Literatura<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n