{"id":3159,"date":"2026-04-19T10:02:35","date_gmt":"2026-04-19T10:02:35","guid":{"rendered":"https:\/\/gwits.pl\/?p=3159"},"modified":"2026-09-07T11:34:07","modified_gmt":"2026-09-07T11:34:07","slug":"1065545gwits20260405","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gwits.pl\/en\/1065545gwits20260405\/","title":{"rendered":"Dekarbonizacja energetyki \/ Decarbonisation of the energy sector"},"content":{"rendered":"\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><a href=\"https:\/\/orcid.org\/0009-0003-7458-0888\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wojciech Kramarek <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" class=\"wp-image-2724\" style=\"width:16px\" src=\"http:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/ORCID.png\" alt=\"ORCID ID\"><\/a> <sup>1*<\/sup><\/em><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Afiliacja<\/summary>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sup>1<\/sup> Pa\u0144stwowa Akademia Nauk Stosowanych im. Ignacego Mo\u015bcickiego w Ciechanowie<br>* Kontakt \/ Correspondence: <a href=\"mailto:wojciech.kramarek@gmail.com\">wojciech.kramarek@gmail.com<\/a><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>DOI: <strong>10.65545\/GWITS.2026.04.05<\/strong>, GWiTS 4\/2026, kwiecie\u0144 2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405.pdf\" data-type=\"page\" data-id=\"273\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pobierz PDF<\/a> (Open Access)<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Streszczenie:<\/strong><br>Rosn\u0105ce zapotrzebowanie na energi\u0119, dominacja paliw kopalnych oraz zmiany klimatu sprawiaj\u0105, \u017ce dekarbonizacja energetyki jest kluczowym wyzwaniem wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Zestawienie charakterystyk technologii wytwarzania energii z danymi o zmianach w produkcji i emisji wskazuje trendy i r\u00f3\u017cnice tempa transformacji mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a reszt\u0105 \u015bwiata. Odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii, wysokosprawne uk\u0142ady kogeneracyjne, magazynowanie energii oraz energetyka j\u0105drowa nale\u017c\u0105 do kluczowych rozwi\u0105za\u0144 w ograniczaniu emisyjno\u015bci sektora energetycznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>S\u0142owa kluczowe:<\/strong> dekarbonizacja, energetyka, OZE, odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii, paliwa kopalne, emisja<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Abstract:<br><\/strong>Growing energy demand, the continued dominance of fossil fuels, and ongoing climate change make the decarbonisation of the energy sector one of the key challenges facing the modern world. Combining the characteristics of energy generation technologies with data on changes in electricity production and associated emissions reveals clear trends and differences in the pace of energy transition between the European Union and the rest of the world. Renewable energy sources, highefficiency cogeneration systems, energy storage technologies, and nuclear power constitute key solutions for reducing the carbon intensity of the energy sector.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Keywords:<\/strong>decarbonization, power engineering, RES, renewable energy sources, fossil fuel, emission<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Definicja energetyki<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energetyka jest dzia\u0142em nauki i techniki, a tak\u017ce pewnym sektorem przemys\u0142u, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 przetwarzaniem dost\u0119pnych form energii na posta\u0107 \u0142atw\u0105 do wykorzystania przy zasilaniu wszelkich proces\u00f3w przemys\u0142owych, a tak\u017ce nap\u0119dzaniu maszyn i urz\u0105dze\u0144 u\u017cywanych w \u017cyciu codziennym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energetyka dostarcza energi\u0119 w dw\u00f3ch postaciach:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>energii elektrycznej \u2013 dostarczanej do odbiorcy przez sie\u0107 elektryczn\u0105, produkowanej za pomoc\u0105 generator\u00f3w elektrycznych, nap\u0119dzanych rozmaitymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii,<\/li>\n\n\n\n<li>energii cieplnej \u2013 dostarczanej odbiorcy za po\u015brednictwem transportuj\u0105cego ciep\u0142o no\u015bnika, najcz\u0119\u015bciej jest to para wodna pod du\u017cym ci\u015bnieniem, ogrzana woda lub inne p\u0142yny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energia jest niezb\u0119dna dla przetrwania i rozwoju cz\u0142owieka, a dla gospodarki narodowej i bezpiecze\u0144stwa jest kluczowa. Z perspektywy \u015bwiata energia stanowi wa\u017cny fundament dla szybkiego rozwoju gospodarki \u015bwiatowej, w kt\u00f3rej odsetek zu\u017cycia energii kopalnej stanowi zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ca\u0142kowitego zu\u017cycia energii. Energetyka nale\u017cy do sektor\u00f3w gospodarki o najbardziej szkodliwym wp\u0142ywie na \u015brodowisko naturalne i zdrowie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wraz z wyczerpywaniem si\u0119 paliw kopalnych, zanieczyszczeniem \u015brodowiska i zmian\u0105 klimatu energia staje si\u0119 w\u0105skim gard\u0142em, ograniczaj\u0105cym rozw\u00f3j spo\u0142eczny i gospodarczy. W odpowiedzi na to wiele kraj\u00f3w na \u015bwiecie aktywnie opracowuje strategie oszcz\u0119dzania energii i technologii alternatywnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii, w tym OZE. Zmniejszenie energoch\u0142onno\u015bci pracuj\u0105cych maszyn i instalacji oraz poprawa efektywno\u015bci energetycznej wytwarzania energii s\u0105 uwa\u017cane za klucz do strategii dekarbonizacji sektora energetycznego i zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju energetycznego [7, 8, 9].<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Dekarbonizacja energetyki<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dekarbonizacja to d\u0142ugofalowy proces redukcji lub eliminacji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Obejmuje odchodzenie od paliw kopalnych (w\u0119gla, ropy, gazu) na rzecz odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii (OZE) i technologii alternatywnych. Obejmuje r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci energetycznej wytwarzania i zu\u017cycia energii, elektryfikacj\u0119 oraz modernizacj\u0119 proces\u00f3w maj\u0105c\u0105 na celu osi\u0105gni\u0119cia neutralno\u015bci klimatycznej [10, 11].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0142\u00f3wne powody rozwijania dekarbonizacji to:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Ratowanie klimatu. Spalanie paliw kopalnych uwalnia do atmosfery olbrzymie ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla, tworz\u0105c efekt cieplarniany. Nadmiar gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze powoduje wzrost \u015bredniej temperatury planety co prowadzi do ekstremalnych zjawisk pogodowych. Gigantyczne koszty spo\u0142eczne i finansowe powstaj\u0105 z powodu powodzi, huragan\u00f3w oraz susz.<\/li>\n\n\n\n<li>Kwestie ekonomiczne. W wielu krajach wprowadzane s\u0105 dodatkowe op\u0142aty za ka\u017cd\u0105 ton\u0119 wyemitowanego CO2 (w UE system ETS). Energia z paliw kopalnych a zw\u0142aszcza z w\u0119gla staje si\u0119 bardzo droga w por\u00f3wnaniu do energii wyprodukowanej ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych. Obecnie s\u0142o\u0144ce i wiatr to najta\u0144sze sposoby na produkcj\u0119 pr\u0105du.<\/li>\n\n\n\n<li>Zdrowie publiczne. Spalanie paliw kopalnych to nie tylko produkcja dwutlenku w\u0119gla, kt\u00f3rego nie widzimy, ale odczujemy skutki. Powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c py\u0142y i zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re czujemy przy ka\u017cdym oddechu. S\u0142u\u017cba zdrowia wydaje olbrzymie kwoty na leczenie chor\u00f3b wywo\u0142anych z\u0142\u0105 jako\u015bci\u0105 powietrza.<\/li>\n\n\n\n<li>Bezpiecze\u0144stwo energetyczne. Poleganie na energetyce opartej na imporcie ropy i gazu (cz\u0119sto z kierunk\u00f3w politycznie niestabilnych) to ogromne ryzyko dla kraju importuj\u0105cego. Oparcie energetyki o OZE lub energetyk\u0119 j\u0105drow\u0105 (ca\u0142kowicie niezale\u017cn\u0105 od aktualnej pogody) daje niezale\u017cno\u015b\u0107 energetyczn\u0105. W przypadku ataku (wojna, terroryzm) rozproszone \u017ar\u00f3d\u0142a energii (zw\u0142aszcza OZE) daj\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Obecne i nadchodz\u0105ce problemy energetyki<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dekarbonizacja przez transformacj\u0119 sektora energetyki ju\u017c trwa. Obok niew\u0105tpliwych korzy\u015bci \u015brodowiskowych i technologicznych, ujawnia szereg istotnych problem\u00f3w technicznych, ekonomicznych i spo\u0142ecznych. Problemy te, maj\u0105ce charakter zar\u00f3wno bie\u017c\u0105cy, jak i d\u0142ugookresowy, wp\u0142ywaj\u0105 na stabilno\u015b\u0107 system\u00f3w energetycznych, bezpiecze\u0144stwo dostaw energii oraz tempo i kierunek dalszej dekarbonizacji. Najwa\u017cniejszymi problemami energetyki, obecnymi i nadchodz\u0105cymi, s\u0105 [12, 13]:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Przerywana praca OZE. Odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii (OZE) to du\u017ca szansa dla ludzko\u015bci. S\u0142o\u0144ce i wiatr maj\u0105 jedn\u0105 podstawow\u0105 wad\u0119, nie gwarantuj\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci wytwarzania energii. Przy silnych wiatrach oraz du\u017cym nas\u0142onecznieniu powstaje nadprodukcja energii.<\/li>\n\n\n\n<li>Brak magazyn\u00f3w energii. Do tej pory nie opracowano rozwi\u0105za\u0144 tanich i masowych sposob\u00f3w magazynowania energii (baterie to dopiero pocz\u0105tek problemu). Istniej\u0105ce sieci energetyczne s\u0105 przystosowane do pracy ze \u017ar\u00f3d\u0142ami energii o du\u017cych mocach (elektrownie), nie pracuj\u0105 poprawnie z ma\u0142ymi \u017ar\u00f3d\u0142ami rozproszonymi.<\/li>\n\n\n\n<li>Ciep\u0142o procesowe. Istniej\u0105ce OZE s\u0105 nastawione na produkcj\u0119 energii elektrycznej, a nie cieplnej. Pewne procesy przemys\u0142owe (produkcja stali, cementu, paliwa czy chemikali\u00f3w) wymagaj\u0105 ogromnej ilo\u015bci ciep\u0142a, kt\u00f3rego obecnie nie mo\u017cna efektywnie uzyska\u0107 z sieci elektrycznej.<\/li>\n\n\n\n<li>Metale ziem rzadkich. Przez ostatnie kilkana\u015bcie lat uprzemys\u0142owiony \u015bwiat by\u0142 uzale\u017cniony od dostaw ropy i gazu. Rozw\u00f3j fotowoltaiki oraz uk\u0142ad\u00f3w scalonych doprowadza do uzale\u017cnienia \u015bwiata od metali ziem rzadkich, litu, kobaltu oraz miedzi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zasob\u00f3w metali ziem rzadkich obecnie kontroluje kilka pa\u0144stw (g\u0142\u00f3wnie Chiny). Sytuacja taka mo\u017ce doprowadzi\u0107 do ryzyka szanta\u017cu politycznego.<\/li>\n\n\n\n<li>Koszty spo\u0142eczne. Dekarbonizacja to realne zagro\u017cenie dla region\u00f3w \u017cyj\u0105cych z wydobycia w\u0119gla czy przemys\u0142u energoch\u0142onnego. Je\u015bli transformacja nie b\u0119dzie sprawiedliwa, op\u00f3r spo\u0142eczny mo\u017ce zatrzyma\u0107 zmiany polityczne. Wprowadzenie wymagaj\u0105cych norm ekologicznych mo\u017ce doprowadzi\u0107 do przeniesienia tych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u do Azji, Afryki lub Ameryki Po\u0142udniowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wci\u0105\u017c decydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 energii powstaje ze spalania paliw kopalnych i innych technologii emisyjnych. Tabela 1 zestawia udzia\u0142 dominuj\u0105cych paliw i \u017ar\u00f3de\u0142 energii elektrycznej na \u015bwiecie oraz jednostkowe emisje gaz\u00f3w cieplarnianych z jej produkcji w 2024 roku. Zestawienie otwiera w\u0119giel kamienny i brunatny, nast\u0119pnie wyst\u0119puj\u0105 gaz ziemny, ropa naftowa i olej opa\u0142owy, energetyka j\u0105drowa, hydroenergetyka, energia wiatru, fotowoltaika oraz biomasa i geotermia [1\u20136].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Tabela 1. Udzia\u0142 wybranych \u017ar\u00f3de\u0142 energii elektrycznej oraz jednostkowe emisje gaz\u00f3w cieplarnianych w 2024 roku [1\u20136]<br>Table 1. Share of selected electricity generation sources and unit greenhouse gas emissions in 2024 [1\u20136]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table has-small-font-size\"><table><tbody><tr><td><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o energii<\/strong><\/td><td><strong>Udzia\u0142 w produkcji energii elektrycznej \u2013 \u015bwiat [%]<\/strong><\/td><td><strong>Udzia\u0142 w produkcji energii elektrycznej \u2013 UE [%]<\/strong><\/td><td><strong>Emisja jednostkowa LCA [gCO\u2082eq\/kWh]<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>W\u0119giel (kamienny i brunatny)<\/td><td>35<\/td><td>12<\/td><td>820\u20131100<\/td><\/tr><tr><td>Gaz ziemny<\/td><td>23<\/td><td>17<\/td><td>450\u2013500<\/td><\/tr><tr><td>Ropa naftowa \/ olej opa\u0142owy<\/td><td>2\u20133<\/td><td>&lt;2<\/td><td>650\u2013750<\/td><\/tr><tr><td>Energetyka j\u0105drowa<\/td><td>9\u201310<\/td><td>23\u201324<\/td><td>5\u201312<\/td><\/tr><tr><td>Hydroenergetyka<\/td><td>14\u201315<\/td><td>14\u201315<\/td><td>20\u201330*<\/td><\/tr><tr><td>Energia wiatru<\/td><td>8<\/td><td>18\u201319<\/td><td>10\u201312<\/td><\/tr><tr><td>Fotowoltaika<\/td><td>6\u20137<\/td><td>10\u201311<\/td><td>40\u201355<\/td><\/tr><tr><td>Biomasa i geotermia<\/td><td>3<\/td><td>2<\/td><td>30\u2013230<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Metody wytwarzania energii elektrycznej<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozw\u00f3j gospodarczy \u015bwiata powoduje wzrost zapotrzebowanie na energi\u0119 elektryczn\u0105. Przewidywany jest 25% wzrost zu\u017cycia energii co 10 lat. Rozw\u00f3j gospodarczy \u015bwiata powoduje wzrost zapotrzebowanie na energi\u0119 elektryczn\u0105. Podstawowymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii pierwotnej s\u0105: w\u0119giel, gaz ziemny, ropa naftowa, paliwa j\u0105drowe oraz energia zawarta w ro\u015blinach. Wykorzystywana jest r\u00f3wnie\u017c energia wodna, energia geotermalna, wiatrowa oraz s\u0142oneczna.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.1. Energia z paliw kopalnych<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wi\u0119kszo\u015b\u0107 energii elektrycznej na \u015bwiecie jest produkowana ze spalania w\u0119gla kamiennego, brunatnego, oleju nap\u0119dowego lub gazu. Wykorzystywanie paliw organicznych ma niekorzystny wp\u0142yw na \u015brodowisko naturalne. Ten ujemny wp\u0142yw powstaje w trakcie pozyskiwania surowc\u00f3w energetycznych, w czasie budowy urz\u0105dze\u0144 energetycznych, a zw\u0142aszcza ich eksploatacji. Spalanie kopalin organicznych prowadzi do utraty surowc\u00f3w, kt\u00f3rych u\u017cycie inne ni\u017c w przemy\u015ble energetycznym mo\u017ce by\u0107 znacznie korzystniejsze. Spalanie w\u0119gla jest jedn\u0105 z najbardziej zanieczyszczaj\u0105cych \u015brodowisko metod produkcji energii. Dwutlenek w\u0119gla produkowany w wyniku spalania w\u0119gla stanowi najwi\u0119kszy sk\u0142adnik \u015bwiatowych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, odpowiedzialnych za niebezpieczne zmiany klimatyczne [14\u201316].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przy stosowaniu w\u0119gla jako paliwa nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 nast\u0119puj\u0105ce szkody: degradacj\u0119 terenu, konieczno\u015b\u0107 sk\u0142adowania du\u017cej ilo\u015bci odpad\u00f3w kopalnianych, odprowadzenie zasolonych w\u00f3d z kopal\u0144, konieczno\u015b\u0107 rozbudowy linii transportowych o du\u017cych mo\u017cliwo\u015bciach przesy\u0142owych. W wyniku spalania w\u0119gla powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c: sta\u0142e produkty odpadowe (py\u0142y, popio\u0142y, \u017cu\u017cel), ciek\u0142e produkty odpadowe (wody ch\u0142odnicze w elektrowniach) oraz gazowe produkty odpadowe [16].<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.2. Elektrownie kondensacyjne<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elektrownie kondensacyjne to elektrownie zawodowe o du\u017cej mocy stosuj\u0105ce kondensacyjne turbiny parowe. Spalanie w kotle paliwa kopalnego (w\u0119giel, gaz, olej nap\u0119dowy) s\u0142u\u017cy wytwarzaniu ciep\u0142a, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy do wytworzenia pary nap\u0119dzaj\u0105cej zesp\u00f3\u0142 turbin. Para opuszczaj\u0105ca turbiny jest skraplana w kondensatorze, a nast\u0119pnie w formie skroplin wraca do kot\u0142a. Sprawno\u015b\u0107 wytwarzania pr\u0105du w takiej elektrowni jest niska i wynosi poni\u017cej 40%. Poprawa sprawno\u015bci osi\u0105ga si\u0119 przez skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciep\u0142a. Elektrociep\u0142ownie, pracuj\u0105ce w systemie skojarzonym (Combined Heat and Power &#8211; CHP), wytwarzaj\u0105 energi\u0119 elektryczn\u0105 i ciep\u0142o w jednym procesie technologicznym, wykorzystuj\u0105cym te same urz\u0105dzenia i to samo paliwo. Sprawno\u015b\u0107 ca\u0142kowita CHP si\u0119ga nawet 75% [16].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Walka o popraw\u0119 sprawno\u015bci i dekarbonizacj\u0119 w\u0119glowych proces\u00f3w energetycznych doprowadzi\u0142a do powstania kot\u0142\u00f3w fluidalnych (FBC \u2013 Fluidized Bed Combustion). Jest to rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re umo\u017cliwia spalanie paliw gorszej jako\u015bci a zarazem zmniejsza poziom zanieczyszcze\u0144. S\u0105 bardziej ekologiczne ni\u017c tradycyjne kot\u0142y np. py\u0142owe. Przy dodaniu sorbentu (wap\u0144) do paliwa nast\u0119puje odsiarczanie w z\u0142o\u017cu, reakcja wi\u0105zania siarki bezpo\u015brednio w komorze spalania, co cz\u0119sto eliminuje potrzeb\u0119 budowy kosztownych, zewn\u0119trznych instalacji odsiarczania spalin.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.3. Elektrownie gazowe<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elektrownie gazowe to aktualnie wa\u017cny element transformacji \u015bwiatowego i europejskiego energetycznej sektora energetycznego. Uwa\u017cane s\u0105 za rozwi\u0105zanie po\u015brednie pomi\u0119dzy zanieczyszczaj\u0105cymi \u015brodowisko elektrowniami spalaj\u0105cymi paliwa kopalne, a ekologicznymi OZE [17, 18]. Spalanie gazu emituje oko\u0142o 50-60% mniej dwutlenku w\u0119gla ni\u017c w wypadku w\u0119gla. Elektrowni\u0119 gazow\u0105 mo\u017cna uruchomi\u0107 w kilkana\u015bcie minut i doprowadzi\u0107 j\u0105 do pe\u0142nej mocy nominalnej. W przeciwie\u0144stwie do w\u0119gla, spalanie gazu praktycznie nie generuje py\u0142\u00f3w zawieszonych (PM10, PM2.5) ani tlenk\u00f3w siarki. W energetyce gazowej stosuje si\u0119 g\u0142ownie rozwi\u0105zanie znane jako CCGT (Combined Cycle Gas Turbine), czyli uk\u0142ady gazowo-parowe. Sprawno\u015b\u0107 takiego uk\u0142adu jest bardzo wysoka \u2013 przekracza cz\u0119sto 60%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prawid\u0142owo prowadzony proces spalania gazu w turbinie gazowej nie stwarza du\u017cego zagro\u017cenia dla \u015brodowiska. Proces wytwarzania energii elektrycznej w oparciu o paliwo gazowe jest technologi\u0105 bezodpadow\u0105. Odpady wytwarzane s\u0105 jedynie w wyniku konieczno\u015bci utrzymania instalacji w dobrym stanie technicznym. Negatywy stosowania energetyki opartej na gazie s\u0105 zwi\u0105zane g\u0142ownie z pochodzeniem gazu. Jest on paliwem kopalnym, kt\u00f3rego zasoby na kuli ziemskiej s\u0105 ograniczone i ulegn\u0105 wyczerpaniu, ze wzgl\u0119du na pochodzenie zewn\u0119trzne ceny gazu nie s\u0105 stabilne i s\u0105 podatne na zmienn\u0105 sytuacj\u0119 polityczn\u0105 oraz dostawy gazu sta\u0142y si\u0119 mechanizmem gry politycznej [19].<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.4. Elektrownie IGCC<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uk\u0142ady parowo-gazowe, bazuj\u0105ce na tlenowoparowym zgazowaniu paliwa s\u0105 technologiami energetycznymi gwarantuj\u0105cymi nie tylko istotny wzrost sprawno\u015bci termicznej, ale r\u00f3wnie\u017c zmniejszenie emisji CO<sub>2<\/sub>, SO<sub>2<\/sub>, NOx i py\u0142\u00f3w. W uk\u0142adach IGCC (Integrated Gasification Combinet Cycle) tlenowo-parowe zgazowanie w\u0119gla, poprzedzaj\u0105ce spalanie gazu procesowego przed turbin\u0105 gazow\u0105, jest traktowane jako ekonomicznie uzasadniona alternatyw\u0105 w stosunku do bezpo\u015bredniego spalania w\u0119gla. G\u0142\u00f3wnymi zespo\u0142ami elektrowni IGCC s\u0105: generator zgazowania w\u0119gla, instalacje sch\u0142adzania oraz oczyszczania gazu procesowego, turbina gazowa wraz z turbin\u0105 parow\u0105 z kot\u0142em odzyskowym. Cech\u0105 instalacji IGCC jest relatywnie niska emisja truj\u0105cych sk\u0142adnik\u00f3w gazowych oraz py\u0142u w spalinach. Efektywno\u015b\u0107 uk\u0142ad\u00f3w zgazowania systematycznie ro\u015bnie i obecnie elektrownie IGCC osi\u0105gaj\u0105 sprawno\u015b\u0107 powy\u017cej 45% (w zale\u017cno\u015bci od jako\u015bci w\u0119gla).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po stronie wad nale\u017cy zaliczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c wszystkie problemy zwi\u0105zane z pozyskiwaniem w\u0119gla, czyli ograniczone zasoby (nieodnawialne) w\u0119gla, degradacj\u0119 \u015brodowiska naturalnego, \u015bmiertelne wypadki w kopalniach, szkody g\u00f3rnicze. Koszt produkcji jednostki energii elektrycznej przewy\u017csza koszty powstaj\u0105ce w elektrowniach klasycznych w\u0119glowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prowadzone s\u0105 intensywnie prace nad metodami wytwarzania gazu pozyskiwanego z w\u0119gla, bez konieczno\u015bci wydobywania w\u0119gla z pok\u0142ad\u00f3w podziemnych. R\u00f3wnocze\u015bnie pr\u00f3buje si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 t\u0119 metod\u0119 z metodami podziemnego magazynowania wytworzonego w procesie spalania dwutlenku w\u0119gla, szkodliwego dla \u015brodowiska naturalnego.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.5. Elektrownie wodne<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Panuje pogl\u0105d, \u017ce elektrownie wodne s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em \u201eczystej\u201d energii, to znaczy, \u017ce s\u0105 ma\u0142o szkodliwe dla \u015brodowiska naturalnego. Podczas wytwarzania energii przez elektrowni\u0119 wodn\u0105 do atmosfery faktycznie nie s\u0105 emitowane \u017cadne zanieczyszczenia. Badania pokaza\u0142y, \u017ce zbiorniki zaporowe mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em emisji niebezpiecznego dla \u015brodowiska metanu. Zbiorniki elektrowni wodnych uwa\u017cane s\u0105 za istotne \u017ar\u00f3d\u0142o gaz\u00f3w cieplarnianych, a ilo\u015b\u0107 emitowanego metanu mo\u017ce si\u0119 znacznie r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od lokalnych warunk\u00f3w. Budowa elektrowni znacz\u0105co zmienia \u015brodowisko i krajobraz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby uzyska\u0107 odpowiednio wysoki poziom wody niezb\u0119dny do pracy hydroelektrowni, cz\u0119sto trzeba zala\u0107 ogromne obszary dolin rzek. Du\u017cy zbiornik wodny charakteryzuje si\u0119 znacznie wi\u0119kszym parowaniem i zmienia wilgotno\u015b\u0107 powietrza na stosunkowo du\u017cym obszarze. Pojawiaj\u0105 si\u0119 lokalne zmiany klimatyczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Specyficznym rodzajem elektrowni wodnej, obok przep\u0142ywowych i zbiornikowych, s\u0105 uk\u0142ady szczytowo-pompowe. \u0141\u0105cz\u0105 one w sobie funkcj\u0119 producenta, konsumenta i ogromnego magazynu energii [20]. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z systemem energetycznym pozwalaj\u0105 zmagazynowa\u0107 nadmiarow\u0105 energi\u0119 elektryczn\u0105 z OZE lub konieczn\u0105 do utrzymania wysokiej sprawno\u015bci blok\u00f3w energetycznych [21]. W obu wypadkach ich dzia\u0142anie obni\u017ca emisj\u0119 ca\u0142kowit\u0105 z systemu energetycznego.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.6. Elektrownie wiatrowe<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energia elektryczna uzyskana z elektrowni wiatrowych jest uznawana za ekologiczn\u0105, gdy\u017c jest energi\u0105 odnawialn\u0105 (OZE), niewymagaj\u0105c\u0105 spalania \u017cadnego paliwa. Dzia\u0142aniu si\u0142owni wiatrowych nie towarzyszy \u017cadna emisja zanieczyszcze\u0144. Do zalet energetyki wiatrowej zalicza si\u0119 nieskomplikowan\u0105 budow\u0119 urz\u0105dze\u0144 oraz proste i tanie procedury eksploatacyjne. Do wad nale\u017c\u0105: uzale\u017cnienie pracy elektrowni od wyst\u0119powania wiatru o okre\u015blonej pr\u0119dko\u015bci, ha\u0142as generowany przez pracuj\u0105ce wiatraki, zmiana krajobrazu naturalnego, du\u017ce koszty produkcji i budowy elektrowni oraz niezbyt du\u017ca moc pojedynczego wiatraka. Rosn\u0105cy udzia\u0142 energii wiatru w systemie energetycznym, ogranicza wykorzystanie \u017ar\u00f3de\u0142 konwencjonalnych, a tym samym emisj\u0119 zanieczyszcze\u0144 [22, 23].<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.7. Elektrownie s\u0142oneczne<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energi\u0119 s\u0142oneczn\u0105 wykorzystuje si\u0119 do produkcji energii elektrycznej przy pomocy fotoogniw (energia fotowoltaiczna) oraz do produkcji energii cieplnej (konwersja fototermiczna). Konwersja fotowoltaiczna umo\u017cliwia bezpo\u015bredni\u0105 zamian\u0119 energii promieniowania s\u0142onecznego (\u015bwiat\u0142a) na pr\u0105d elektryczny. W trakcie pracy w elektrowniach s\u0142onecznych nie powstaj\u0105 \u017cadne emisje, odpady czy ha\u0142as. Do zalet elektrowni PV zalicza si\u0119 du\u017c\u0105 niezawodno\u015b\u0107 ogniw s\u0142onecznych oraz proste procedury obs\u0142ugowe i serwisowe. Do wad nale\u017c\u0105: niemo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskiwania energii w warunkach braku o\u015bwietlenia, zmienno\u015b\u0107 dobowa i sezonowa promieniowania s\u0142onecznego, konieczno\u015b\u0107 magazynowania wytworzonej energii oraz instalacja ogniw zajmuje du\u017ce powierzchnie [24, 25].<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.8. Energia geotermalna<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energia geotermalna (energia geotermiczna, geotermia)  nale\u017cy do odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii wykorzystuj\u0105c\u0105 ciepln\u0105 energi\u0119 wn\u0119trza Ziemi. Wykorzystuj\u0105 j\u0105 elektrownie i ciep\u0142ownie geotermalne. W zale\u017cno\u015bci do parametr\u00f3w uj\u0119cia geotermalnego ciep\u0142a lub gor\u0105ca woda lub para wodne mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane bezpo\u015brednio w obiegach grzewczych, w systemach wody u\u017cytkowej lub systemach turbinowych generacji energii elektrycznej. Cz\u0119sto \u017ar\u00f3d\u0142a te wymagaj\u0105 szczytowego wspomagania innymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do zalet energetyki geotermalnej zalicza si\u0119 nisk\u0105 emisyjno\u015b\u0107, stabiln\u0105 i ci\u0105g\u0142\u0105 prac\u0119, wysok\u0105 dyspozycyjno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a, niskie koszty eksploatacyjne i mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy w uk\u0142adach kogeneracyjnych. G\u0142\u00f3wnymi wadami s\u0105 ograniczona dost\u0119pno\u015b\u0107 lokalizacyjna, wysokie koszty inwestycyjne, niska sprawno\u015b\u0107 konwersji na energi\u0119 elektryczn\u0105, potencjalne oddzia\u0142ywanie na lokalne \u015brodowisko oraz realne ryzyko wyczerpania lokalnych zasob\u00f3w geotermalnych [26, 27].<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">4.9. Energetyka j\u0105drowa<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Energetyka j\u0105drowa stanowi kluczowe, niskoemisyjne \u017ar\u00f3d\u0142o energii [28]. Korzy\u015bci wynikaj\u0105ce z wprowadzenia energetyki j\u0105drowej to poprawa bezpiecze\u0144stwa energetycznego, ci\u0105g\u0142a praca bez wzgl\u0119du na pogod\u0119, mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego dopasowania mocy reaktora do zapotrzebowania sieci elektrycznej, najni\u017cszy koszt wytworzenia energii elektrycznej, paliwo mo\u017ce by\u0107 pozyskiwane z region\u00f3w stabilnych politycznie, jego cena nie podlega wahaniom jak gaz i ropa, wspiera spe\u0142nienie zobowi\u0105za\u0144 klimatycznych wzgl\u0119dem UE, poza produkcj\u0105 energii elektrycznej technologia dostarcza ciep\u0142a procesowego (produkcja wodoru i konwersja w\u0119gla na paliwa ciek\u0142e i gazowe i inne). Energetyk\u0119 j\u0105drow\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 za technologi\u0119 przyjazn\u0105 \u015brodowisku z kilku powod\u00f3w. Rozszczepienie jednego j\u0105dra uranu wyzwala energi\u0119 kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy razy wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c utlenienie w procesie spalania jednego atomu w\u0119gla. Z tego powodu eksploatacja, transport i przer\u00f3bka rud uranu s\u0105 znacznie mniej uci\u0105\u017cliwe dla ludzi ni\u017c wykorzystywanie z\u0142\u00f3\u017c w\u0119gla. Elektrownia j\u0105drowa wytwarza niewielkie ilo\u015bci odpad\u00f3w, ale s\u0105 to gro\u017ane substancje promieniotw\u00f3rcze. Z promieniotw\u00f3rczych odpad\u00f3w mo\u017cna odzyskiwa\u0107 uran i pluton, czyli paliwo j\u0105drowe, jednak jest to produkcja kosztowna, co czyni\u0105 tylko niekt\u00f3re kraje z bran\u017cy. Odpady musz\u0105 by\u0107 przechowywane w spos\u00f3b nie zagra\u017caj\u0105cy ludziom i \u015brodowisku przez czas ich aktywno\u015bci promieniotw\u00f3rczej. W perspektywie energetyki j\u0105drowej pojawia si\u0119 tor zamiast uranu. Tor nie jest paliwem j\u0105drowym, ale mo\u017cna doprowadzi\u0107 go do tej postaci poddaj\u0105c na\u015bwietleniu neutronami. Odpady torowe s\u0105 zdecydowanie bardziej bezpieczne dla ludzi i \u015brodowiska ni\u017c odpady uranowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Projekty elektrowni j\u0105drowych s\u0105 postrzegane jako du\u017ce, bardzo drogie a ich budowa trwa wiele lat. W ostatnim dziesi\u0119cioleciu nast\u0105pi\u0142 wzrost zainteresowania blokami j\u0105drowymi ma\u0142ej i \u015bredniej mocy, SMR (Small Modular Reactors) przeznaczonymi do produkcji energii elektrycznej oraz ciep\u0142a procesowego [29]. Panuje za\u0142o\u017cenie, \u017ce SMR-y b\u0119d\u0105 wytwarzane seryjnie w zak\u0142adach produkcyjnych i dostarczane w ca\u0142o\u015bci na miejsce docelowe. Przesy\u0142anie ciep\u0142a na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci jest ekonomicznie trudne, dlatego budowa elektrowni j\u0105drowej w pobli\u017cu odbiorc\u00f3w ciep\u0142a staje si\u0119 konieczno\u015bci\u0105. Obecnie pracuj\u0105ce konwencjonalne du\u017ce elektrownie j\u0105drowe koncentruj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na produkcji energii elektrycznej marnuj\u0105c ciep\u0142o przekazywane do dolnego \u017ar\u00f3d\u0142a (rzeka, jezioro, morze). SMR-y b\u0119d\u0105c obiektami o znacznie mniejszych mocach stwarzaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 produkcji ciep\u0142a na miejscu, dla cel\u00f3w przemys\u0142owych. Zmniejszony \u015blad instalacji SMR, lepsze cechy bezpiecze\u0144stwa oraz zmieniaj\u0105ce si\u0119 otoczenie regulacyjne sprawiaj\u0105, \u017ce lokalizowanie elektrowni j\u0105drowej bli\u017cej popytu jest bardziej realne ni\u017c wcze\u015bniej. W efekcie SMR znacz\u0105co zwi\u0119kszaj\u0105 potencja\u0142 wykorzystania energii zawartej w paliwie j\u0105drowym. Reaktory modu\u0142owe mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane do wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej znajduj\u0105cej zastosowanie przy produkcji wodoru, odsalaniu wody morskiej, zasilaniu ciep\u0142owniczych sieci lokalnych oraz innych procesach przemys\u0142owych. Mo\u017cliwa jest r\u00f3wnie\u017c (kogeneracja} czyli r\u00f3wnoczesne wytwarzanie pr\u0105du i ciep\u0142a w tej samej elektrowni.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. Proces dekarbonizacji<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konkretnych informacji o mechanizmach i tempie dekarbonizacji sektora energetycznego dostarcza analiza danych wieloletnich o wielko\u015bci produkcji energii, wielko\u015bci towarzysz\u0105cej temu emisji oraz jednostkowych emisji (rys. 1\u20134). Dekarbonizacja energetyki jest procesem d\u0142ugotrwa\u0142ym i nier\u00f3wnomiernym, a jego tempo zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w, w tym struktury miksu energetycznego oraz przyj\u0119tych polityk klimatycznych. Od 1990 roku globalna produkcja energii elektrycznej nieustannie ro\u015bnie, a wraz z ni\u0105 emisja. Mimo ulepsze\u0144 technologicznych i rosn\u0105cego udzia\u0142u OZE emisje z sektora energetyki wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 wysokie, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na utrzymuj\u0105c\u0105 si\u0119 dominacj\u0119 w\u0119gla i gazu ziemnego. Dopiero w ostatnich latach obserwuje si\u0119 stopniowy spadek wska\u017anika jednostkowej emisji, zwi\u0105zany z rosn\u0105cym udzia\u0142em odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii oraz popraw\u0105 sprawno\u015bci wytwarzania.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"677\" height=\"543\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3170\" style=\"width:500px\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R1.png 677w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R1-300x241.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 677px) 100vw, 677px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys. 1. Zmiany w \u015bwiatowej produkcji energii elektrycznej, ca\u0142kowitej emisji CO<sub>2<\/sub> z produkcji energii elektrycznej oraz jednostkowej emisji CO<sub>2<\/sub> . W latach 1990-2024 [1-6]<br>Fig. 1. Trends in global electricity generation, total CO<sub>2<\/sub> emissions from electricity production, and specific CO<sub>2<\/sub> emissions, 1990\u20132024 [1\u20136]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"637\" height=\"582\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3171\" style=\"width:500px\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R2.png 637w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R2-300x274.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 637px) 100vw, 637px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys. 2. Zmiany w \u015bwiatowych udzia\u0142ach paliw i \u017ar\u00f3de\u0142 w produkcji energii elektrycznej w latach 1990-2024 [1-6]<br>Fig. 2. Changes in the global shares of fuels and energy sources in electricity generation over the period 1990\u20132024 [1\u20136]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"673\" height=\"542\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3172\" style=\"width:500px\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R3.png 673w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R3-300x242.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 673px) 100vw, 673px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys. 3. Zmiany w produkcji energii elektrycznej, ca\u0142kowitej emisji CO<sub>2<\/sub> z produkcji energii elektrycznej oraz jednostkowej emisja CO<sub>2<\/sub> w Unii Europejskiej. W latach 1990-2024 [1-6]<br>Fig. 3. Trends in global electricity generation, total CO2 emissions from electricity production, and specific CO2 emissions, 1990\u20132024 [1\u20136]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"622\" height=\"578\" src=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3173\" style=\"width:500px\" srcset=\"https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R4.png 622w, https:\/\/gwits.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/1065545GWITS20260405_R4-300x279.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 622px) 100vw, 622px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rys. 4. Zmiany w udzia\u0142ach paliw i \u017ar\u00f3de\u0142 w produkcji energii elektrycznej w Unii Europejskiej w latach 1990-2024 [1-6]<br>Fig. 4. Changes in the shares of fuels and energy sources in electricity generation in the European Union over the period 1990\u20132024 [1\u20136]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odmienny przebieg zmian widoczny jest w Unii Europejskiej. Pomimo utrzymania zbli\u017conego poziomu produkcji energii elektrycznej, emisje CO\u2082 z sektora elektroenergetycznego uleg\u0142y znacznemu zmniejszeniu, co potwierdza skuteczne dzia\u0142ania dekarbonizuj\u0105ce. Widoczny jest spadek udzia\u0142u w\u0119gla oraz dynamiczny wzrost odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Energetyka j\u0105drowa utrzyma\u0142a wzgl\u0119dnie stabiln\u0105 pozycj\u0119, pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 niskoemisyjnego \u017ar\u00f3d\u0142a mocy podstawowej. Efektem tych zmian jest istotne obni\u017cenie \u015bredniej jednostkowej emisyjno\u015bci produkcji energii elektrycznej w UE.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zestawienia dla Unii Europejskiej pokazuj\u0105 bardziej zaawansowan\u0105 transformacj\u0119 energetyczn\u0105. W latach 1990\u20132024 nast\u0105pi\u0142 wyra\u017any spadek udzia\u0142u w\u0119gla w produkcji energii elektrycznej oraz szybki wzrost udzia\u0142u odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Energetyka j\u0105drowa, mimo okresowych waha\u0144, pozostaje istotnym, stabilnym i niskoemisyjnym elementem miksu energetycznego UE. Efektem tych zmian jest znacz\u0105ce obni\u017cenie jednostkowej emisji CO\u2082 z produkcji energii elektrycznej, przy zachowaniu por\u00f3wnywalnego poziomu jej wytwarzania. Unia Europejska znajduje si\u0119 na wyra\u017anie bardziej zaawansowanym etapie dekarbonizacji energetyki ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 region\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6. Literatura<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[1] Dane statystyczne o \u015bwiatowej produkcji energii elektrycznej z <a href=\"https:\/\/www.statista.com\/statistics\">https:\/\/www.statista.com\/statistics<\/a> (dost\u0119p 7.04.2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[2] Raporty statystyczne Electricity 2024. Analysis and forecast, <a href=\"https:\/\/www.iea.org\/reports\/electricity-2024\">https:\/\/www.iea.org\/reports\/electricity-2024<\/a> (dost\u0119p 7.04.2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[3] Global electricity production by source, <a href=\"https:\/\/www.globalelectricity.org\/production-by-source\">https:\/\/www.globalelectricity.org\/production-by-source<\/a> (dost\u0119p 7.04.2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[4] Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change report, IPCC AR6, <a href=\"https:\/\/www.ipcc.ch\/report\/ar6\/wg3\/downloads\">https:\/\/www.ipcc.ch\/report\/ar6\/wg3\/downloads<\/a> (dost\u0119p 7.04.2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[5] Our World in Data \u2013 Energy Climate, <a href=\"https:\/\/ourworldindata.org\/energy\">https:\/\/ourworldindata.org\/energy<\/a> (dost\u0119p 7.04.2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[6] Eurostat \u2013 Energy statistics, <a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/eurostat\/web\/energy\">https:\/\/ec.europa.eu\/eurostat\/web\/energy<\/a> (dost\u0119p 7.04.2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[7] Bendigiri, P., Rao, P. (2023). Energy system models: A review of concepts and recent advances using bibliometrics. International Journal of Sustainable Energy, 42(1), 975\u20131007. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1080\/14786451.2023.2246082\">https:\/\/doi.org\/10.1080\/14786451.2023.2246082<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[8] Mancarella, P. (2014). MES (Multi\u2011energy systems): An overview of concepts and evaluation models. Energy, 65, 1\u201316. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.energy.2013.10.041\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.energy.2013.10.041<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[9] Kamrat, W. (2023). Development of the Polish energy sector through transformation and harmonization with the European energy and climate policy. Gaz Woda i Technika Sanitarna 97(11) 2-11. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2023.11.1\">https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2023.11.1<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[10] \u00dcrge\u2011Vorsatz, D., Creutzig, F. (2026). Energy demand and decarbonization in 2025 and beyond. Nature Reviews Clean Technology, 2, 4\u20135. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44359-02500139-w\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44359-02500139-w<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[11] G\u00fcrsan, C., de Gooyert, V. (2021). The systemic impact of a transition fuel: Does natural gas help or hinder the energy transition? Renewable and Sustainable Energy Reviews, 138, 110552. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.rser.2020.110552\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.rser.2020.110552<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[12] Mlilo, N., Brown, J., &amp; Ahfock, T. (2021). Impact of intermittent renewable energy generation penetration on the power system networks\u2013A review. Technology and Economics of Smart Grids and Sustainable Energy, 6(1), 25. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s40866-021-00123-w\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s40866-021-00123-w<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[13] Ergun, S., Dik, A., Boukhanouf, R., Omer, S. (2025). Large-scale renewable energy integration: Technical challenges and energy storage solutions. Sustainability, 17(3), 1311. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/su17031311\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/su17031311<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[14] Lee, S., Kim, J., Tahmasebi, A., Jeon, C.-H., Liu, Y., Yu, J. (2023). Comprehensive technical review of high-efficiency low-emission technologies in advanced coal-fired power plants. Reviews in Chemical Engineering, 39(3), 363\u2013386. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1515\/revce-2020-0107\">https:\/\/doi.org\/10.1515\/revce-2020-0107<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[15] Melentiev, I. (2023). Techno-economic efficiency estimation of integrated gasification combined-cycle power plants with CO\u2082 capture. Clean Technologies, 5(1), 215\u2013232. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/cleantechnol5010013\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/cleantechnol5010013<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[16] Kamrat, W. (2023). The new investing effectiveness evaluation multi\u2011criteria method in modern supply systems. Gaz Woda i Technika Sanitarna 97(10), 10-17. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2023.10.2\">https:\/\/doi.org\/10.15199\/17.2023.10.2<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[17] Aguilera, R. F., Aguilera, R. (2019). Revisiting the role of natural gas as a transition fuel. Energy Policy, 129, 386\u2013394. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s13563-019-00192-5\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s13563-019-00192-5<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[18] Boukelia, T. E., Bouhala, A., Cheurfi, Y., Bessa\u00efh, R., Tanougast, A., Hricz\u00f3, K. (2026). Comprehensive energy, exergy, economic and environmental assessment of a combined-cycle gas power plant. Scientific Reports, 16, 6505. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-026-37499-7\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-026-37499-7<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[19] \u017bero, A., &amp; Grz\u0105dzielski, W. (2026). Sieci gazowe \u2013 odrzucona czy niedoceniona warto\u015b\u0107 dodana transformacji energetycznej. Gaz Woda i Technika Sanitarna, 100(1), 2-7 . <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.65545\/GWITS.2026.01.01\">https:\/\/doi.org\/10.65545\/GWITS.2026.01.01<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[20] Karambelkar, S., Fischer, M., &amp; Ames, S. (2025). Hydropower Reservoir Greenhouse Gas Emissions: State of the Science and Roadmap for Further Research to Improve Emission Accounting and Mitigation. Sustainability, 17(13), 5794. 17(13), 5794. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/su17135794\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/su17135794<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[21] Yang, W., Zhao, Z., P\u00e9rez\u2011D\u00edaz, J. I., Hunt, J. D., Cheng, Y. (2025). Pumped storage hydropower operation for supporting clean energy systems. Nature Reviews Clean Technology, 1, 454\u2013 473. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44359-025-00057-x\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44359-025-00057-x<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[22] Sander, L., Jung, C., Schindler, D. (2024). Global review on environmental impacts of onshore wind energy. Energies, 17(13), 3098. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/en17133098\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/en17133098<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[23] Katzner, T. E., Nelson, D. M., Marques, A. T., Voigt, C. C. (2025). Impacts of onshore wind energy production on biodiversity. Nature Reviews Biodiversity, 1, 567\u2013580. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44358-025-00078-1\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44358-025-00078-1<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[24] Vodapally, S. N., Ali, M. H. (2023). A comprehensive review of solar photovoltaic technologies and architectures. Energies, 16(1), 319. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/en16010319\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/en16010319<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[25] Ahmed, S., Ali, A., Ansari, J. A., Qadir, S. A., Kumar, L. (2025). A comprehensive review of solar photovoltaic systems. IEEE Access, 13, 69723\u201369750. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1109\/ACCESS.2025.3558539\">https:\/\/doi.org\/10.1109\/ACCESS.2025.3558539<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[26] Guti\u00e9rrez\u2011Negr\u00edn, L. C. A. (2024). Evolution of worldwide geothermal power 2020\u20132023. Geothermal Energy, 12, 14. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/s40517-024-00290-w\">https:\/\/doi.org\/10.1186\/s40517-024-00290-w<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[27] Horne, R., Genter, A., McClure, M., Ellsworth, W., Norbeck, J., Schill, E. (2025). Enhanced geothermal systems for clean firm energy generation. Nature Reviews Clean Technology, 1, 148\u2013160. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44359-024-00019-9\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s44359-024-00019-9<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[28] Fell, H., Gilbert, A., Jenkins, J. D., Mildenberger, M. (2022). Nuclear power and renewable energy are both associated with national decarbonization. Nature Energy, 7, 25\u201329. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41560-021-00964-w\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41560-021-00964-w<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[29] Lee, J. I. (2024). Review of small modular reactors: Challenges in safety and economy. Nuclear Engineering and Technology, 56, 1\u201312. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s11814-024-00207-0\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s11814-024-00207-0<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\">Wojciech Kramarek, GWiTS 4\/2026<\/div>\n<p> <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/gwits.pl\/en\/1065545gwits20260405\/\" title=\"Dekarbonizacja energetyki \/ Decarbonisation of the energy sector\"> &#8230;<\/a><\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[96],"class_list":["post-3159","post","type-post","status-publish","format-standard","category-wszystkie_artykuly","tag-4-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3159"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3272,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3159\/revisions\/3272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gwits.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}